Biotech & leven › CRISPR & genbewerking
Amerikaans biotechbedrijf start gentherapie tegen meest voorkomende doofheidsgen
Het Amerikaanse biotechbedrijf Skylark Bio heeft de eerste patiënt gedoseerd in een nieuwe gentherapie-trial voor kinderen die doof zijn geboren door een fout in het GJB2-gen. Dat gen is wereldwijd de meest voorkomende genetische oorzaak van aangeboren doofheid, maar bleek tot nu toe lastiger aan te pakken dan andere doofheidsgenen. Het bedrijf volgt daarmee het succes van een eerdere gentherapie die dit voorjaar al goedkeuring kreeg voor een zeldzamere vorm van erfelijke doofheid.
Twee jaar geleden herstelden wetenschappers voor het eerst het gehoor van een klein aantal kinderen die doof waren geboren. Onduidelijk gemompel werd hoorbaar gefluister. De resultaten waren zo overtuigend, en de veiligheid zo goed, dat de Amerikaanse geneesmiddelenautoriteit FDA in april dit jaar groen licht gaf voor Otarmeni, een gentherapie van Regeneron. Die behandeling richt zich op mutaties in het otoferline-gen, dat een klein maar cruciaal onderdeel van het binnenoor aanstuurt.
Een nieuw doelwit: het GJB2-gen
Otoferline-mutaties zijn zeldzaam. Het overgrote deel van erfelijke doofheid wordt juist veroorzaakt door fouten in een ander gen: GJB2. Dit gen bevat de bouwtekening voor connexine, een eiwit dat cellen in het binnenoor met elkaar laat communiceren. Onderzoekers noemen otoferline een 'Goldilocks'-doelwit: het oor blijft in dierproeven volledig intact, zelfs op hoge leeftijd. GJB2 ligt lastiger, omdat het eiwit in een heel netwerk van cellen werkt in plaats van geïsoleerd in de gevoelige haarcellen die geluid opvangen. Precies dat maakt GJB2 tegelijk de heilige graal voor de sector: een werkende therapie zou een veel grotere groep patiënten kunnen helpen dan de otoferline-behandeling.
Skylark Bio stapt uit de schaduw
Skylark Bio kondigde deze week aan dat het uit stealthmodus is gekomen en zijn eerste patiënt heeft behandeld: een kind met een GJB2-mutatie. Het bedrijf is niet de enige partij die op dit gen jaagt. Ook startups in Frankrijk en China werken aan vergelijkbare behandelingen, wat de race om de eerste goedgekeurde GJB2-therapie tot een internationale wedloop maakt. Details over de precieze aanpak van Skylark Bio, de resultaten bij de eerste patiënt en de planning van het vervolg van de studie zijn nog niet openbaar gemaakt.
Wat deze aanpak bijzonder maakt
Behandelingen zoals die van Skylark Bio en Regeneron zijn vormen van gepersonaliseerde gentherapie: ze grijpen aan op de exacte genetische oorzaak van de aandoening bij een individuele patiënt, in plaats van symptomen te bestrijden. Bij extreem zeldzame mutaties spreekt men soms zelfs van n-of-1-therapie, een behandeling die feitelijk is toegesneden op één patiënt. Voor ouders van dove kinderen betekent de opmars van dit soort therapieën dat gehoorherstel niet langer alleen via gehoorapparaten of een cochleair implantaat hoeft te verlopen, maar mogelijk ook via een eenmalige ingreep die de onderliggende genetische fout corrigeert.
Achtergrond & begrippen
Wat betekent dit voor de toekomst? Als gentherapie ook bij GJB2-mutaties aanslaat, kan een veel grotere groep mensen met aangeboren doofheid baat hebben bij een eenmalige genetische behandeling in plaats van hulpmiddelen zoals gehoorapparaten. Het zet bovendien de deur open voor gentherapieën die niet één zeldzame mutatie aanpakken, maar de meest voorkomende oorzaak van een aandoening — een belangrijke stap richting bredere toepasbaarheid van deze technologie.
- GJB2-gen
- Het gen dat de bouwtekening bevat voor connexine, een eiwit dat essentieel is voor celcommunicatie in het binnenoor; mutaties hierin zijn wereldwijd de meest voorkomende genetische oorzaak van aangeboren doofheid.
- Otoferline
- Een eiwit in de haarcellen van het binnenoor dat nodig is om geluidssignalen door te geven aan de gehoorzenuw; mutaties in het bijbehorende gen veroorzaken een zeldzame vorm van erfelijke doofheid.
- Connexine
- Een eiwit dat kanaaltjes vormt waarmee naburige cellen signalen en voedingsstoffen uitwisselen; in het binnenoor is dit netwerk essentieel voor een goed functionerend gehoor.
- Gentherapie
- Een behandeling waarbij een gezonde kopie van een gen in het lichaam wordt ingebracht om een genetische fout te herstellen.
- Gepersonaliseerde gentherapie
- Een gentherapie die is afgestemd op de specifieke genetische mutatie van een patiënt of kleine patiëntengroep.
- N-of-1-therapie
- Een behandeling die is ontwikkeld voor en getest bij slechts één patiënt, vaak bij extreem zeldzame genetische aandoeningen.
Bronnen
Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.
