Biotech & leven › Kweekvlees & cellulaire landbouw
Nederlandse denktank start eigen regelproeftuin voor kweekvlees en nieuw voedsel
Een Nederlandse denktank wacht niet op Brussel en start zelf een proeftuin voor bedrijven die kweekvlees en andere nieuwe voedingsmiddelen in Europa willen verkopen. De Ministry of Future Affairs wil zo de vaak jarenlange vertraging bij de Europese goedkeuring van dit soort producten verkorten. Het initiatief komt op een moment dat de Europese Commissie overweegt nieuw voedsel juist uit te sluiten van bestaande proefomgevingen.
De Europese Unie werkt aan nieuwe regels voor biotechnologie, de zogeheten Biotech Act. Daarin zijn speciale testomgevingen opgenomen waarin bedrijven en toezichthouders samen standaarden voor nieuwe producten kunnen uitdenken. Vorig jaar stelde de Europese Commissie voor om novel foods zoals kweekvlees en met precisiefermentatie gemaakte eiwitten van die testomgevingen uit te sluiten. Branchegroepen, lidstaten en Europarlementariërs protesteerden. Ze wijzen naar het Verenigd Koninkrijk, waar een vergelijkbare regulatory sandbox voor kweekvlees het afgelopen jaar al meerdere praktische richtlijnen opleverde.
Tien bedrijven testen de nieuwe aanpak
De in Nederland gevestigde denktank Ministry of Future Affairs besloot niet af te wachten hoe de discussie in het Europees Parlement en de Raad afloopt. Het lanceerde de New Foods RegLab, een proeftuin die over landsgrenzen heen werkt. Tien startups uit verschillende productcategorieën en bedrijfsgroottes krijgen twee dagen de tijd om met voedselveiligheidsexperts te sparren die al meer dan vijftien jaar ervaring hebben met het begeleiden van aanvragen door de Europese goedkeuringsprocedure. Deelnemers hoeven geen compleet dossier te hebben; ook bedrijven van buiten de EU mogen meedoen. De workshops worden geleid door Atova Regulatory Consulting, met steun van de provincie Zuid-Holland, de Limburgse ontwikkelingsmaatschappij LIOF en ROM-Nederland. Omdat de bijeenkomsten plaatsvinden onder de Chatham House Rule, worden de uitkomsten geanonimiseerd gedeeld met de Europese Voedselveiligheidsautoriteit EFSA en de Europese Commissie.
Trage goedkeuring kost tijd en geld
Een nieuw rapport van de denktank, gebaseerd op het Draghi-rapport over Europese concurrentiekracht, onderzoekt waarom goedkeuringen voor nieuw voedsel zo lang duren. Wettelijk zou een aanvraag binnen 18 tot 24 maanden afgehandeld moeten zijn, maar in de praktijk duurt het gemiddeld 30 maanden en soms meer dan vijf jaar. Volgens de onderzoekers ligt dat niet aan de regels zelf, maar aan hoe kennis wordt overgedragen tussen bedrijven, lidstaten en de EU-toezichthouder. Er bestaat nu geen vaste structuur om lessen van individuele lidstaten door te geven aan heel Europa, terwijl specialistische kennis over nieuw voedsel bij nationale toezichthouders juist afneemt.
De denktank stelt voor om, net als nu al gebeurt bij AI-proefomgevingen, lidstaten de ruimte te geven voor gezamenlijke leerplatforms onder de Biotech Act. Daarmee zou kennis uit losse aanvragen voortaan het hele systeem versterken, in plaats van maar één bedrijf per keer te helpen. Volgens oprichter Anna Handschuh van de Ministry of Future Affairs kan dit zonder dat er ook maar één veiligheidseis verandert: het gaat om betere begeleiding vooraf, niet om soepelere regels.
Achtergrond & begrippen
Wat betekent dit voor de toekomst? Als de EU regelgeving voor kweekvlees en andere nieuwe eiwitten sneller en voorspelbaarder maakt, kunnen innovatieve voedselbedrijven hun producten eerder op de Europese markt brengen. Dat vergroot de kans dat alternatieven voor traditioneel vlees en zuivel op tijd beschikbaar komen om bij te dragen aan voedselzekerheid en een kleinere klimaatvoetafdruk.
- Novel food
- Een voedingsmiddel of ingrediënt dat vóór mei 1997 niet in significante hoeveelheden binnen de EU werd gegeten, zoals kweekvlees of met fermentatie gemaakte eiwitten. Dit soort producten moet een uitgebreide veiligheidsbeoordeling doorlopen voordat het verkocht mag worden.
- Regulatory sandbox (regelproeftuin)
- Een gecontroleerde omgeving waarin bedrijven en toezichthouders samen ervaring opbouwen met nieuwe producten of technologieën, vaak nog voordat formele regels volledig zijn uitgewerkt.
- Precisiefermentatie
- Een techniek waarbij micro-organismen zoals gist of bacteriën worden ingezet om specifieke eiwitten te produceren, bijvoorbeeld melk- of eiwitten zonder dat daar een dier bij nodig is.
- Biotech Act
- Europese wetgeving die de ontwikkeling van biotechnologie in de EU moet stimuleren en reguleren, onder meer via speciale testomgevingen voor bedrijven.
- EFSA
- De Europese Voedselveiligheidsautoriteit, die beoordeelt of nieuwe voedingsmiddelen veilig genoeg zijn om in de Europese Unie te worden verkocht.
- Pre-submission advice (voorlegadvies)
- Begeleiding die een toezichthouder aan een bedrijf geeft voordat het officieel een aanvraag indient, zodat fouten en vertraging later in het proces worden voorkomen.
Bronnen
Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.
