SpaceX-beursgang van mogelijk 1000 miljard dollar: gokken op de toekomst van de ruimte

SpaceX staat aan de vooravond van een beursgang die tot de grootste ooit kan behoren. Volgens sommige schattingen kan de waarde van het bedrijf van Elon Musk oplopen tot boven de 1000 miljard dollar. Voor het eerst kunnen ook particuliere beleggers straks aandelen kopen in het bedrijf achter de Falcon 9-raket, het Starlink-internet en ruimtevaartuigen voor NASA.

Dat roept een simpele vraag op: valt er in de ruimte eigenlijk wel genoeg geld te verdienen om zo'n astronomische waardering waar te maken? Op dit moment verdienen bedrijven al geld met satellietdiensten, zoals aardobservatie en communicatie via satelliet-megaconstellaties. Ook lanceerdiensten met herbruikbare raketten zijn inmiddels een gevestigde markt. Lastiger wordt het zodra het gaat om mensen de ruimte in sturen, of missies naar de maan en verder — precies de gebieden waar Musk zijn ambities op richt.

Dure dromen: mijnbouw en ruimtetoerisme

Ideeën genoeg: grondstoffen delven op asteroïden, zeldzame metalen van de maan halen, of medicijnonderzoek doen in de gewichtloosheid van de lage baan om de aarde. Toch is alles in de ruimte duur. Raketlanceringen kosten kapitalen, apparatuur moet extreem betrouwbaar zijn en er is geen ruimte voor onderhoud onderweg. NASA's OSIRIS-REx-missie liet dat zien: die kostte meer dan 1 miljard dollar en bracht na jarenlang werk zo'n 120 gram materiaal van een asteroïde terug naar de aarde. Zelfs als ruimtemijnbouw ooit winstgevend wordt, zou een plotselinge stroom zeldzame metalen de marktprijs ervan juist drukken.

Ook nieuwere ideeën, zoals datacenters of zonnepanelen in de ruimte, klinken veelbelovend maar zijn nog verre van bewezen. Voorstanders wijzen op onbeperkte zonne-energie en een koudere omgeving, wat datacenters efficiënter zou maken. Critici waarschuwen juist voor ruimtepuin, drukte in de baan om de aarde en verstoring van sterrenkundig onderzoek door warmtestraling.

ISS als waarschuwing

Hoe onzeker de commerciële ruimtevaart nog is, blijkt uit het aflopende International Space Station. Het verouderde ISS moet de komende jaren buiten dienst worden gesteld. NASA hoopte dat private bedrijven met eigen ruimtestations de honneurs zouden overnemen, deels gefinancierd door ruimtetoerisme. Die markt kwam echter nooit goed van de grond, erkende NASA-functionaris Joel Montalbano onlangs. Daardoor moest het Amerikaanse ruimtevaartagentschap zijn plannen bijstellen.

Wetenschappers zijn dan ook verdeeld. "Op de korte termijn ben ik sceptisch", zegt ruimtevaartonderzoeker Wendy Whitman Cobb. Harvard-hoogleraar Matthew Weinzierl wijst erop dat SpaceX niet afhankelijk is van één verdienmodel: het bedrijf combineert lanceringen, satellietinternet en AI-activiteiten via Musks bedrijf xAI. Zolang beleggers geloven dat er ooit een grote ruimte-economie ontstaat, denkt Weinzierl, zal SpaceX daar als marktleider het grootste deel van opeisen. Op de lange termijn, over pakweg duizend jaar, verwachten beide experts wél een bloeiende ruimte-economie. Voor de komende tien jaar is dat volgens hen allerminst zeker.