Minder eiwit eten kan veroudering vertragen, blijkt uit grote studie

De onderzoekers van de University of Wisconsin-Madison analyseerden tientallen jaren aan onderzoek naar de relatie tussen eiwitinname, stofwisseling en veroudering. Hun conclusie, gepubliceerd in het tijdschrift Cell Press Blue, wijkt af van de trend in supermarkten en sportscholen: voor veel mensen die weinig bewegen, is minder eiwit waarschijnlijk gezonder dan meer.

"Het is glashelder dat eiwit gunstig is voor spiergroei en het herstel na inspanning bij actieve mensen", zegt hoofdonderzoeker Dudley Lamming. "Maar omdat de meeste mensen relatief weinig bewegen, eten velen waarschijnlijk meer eiwit dan ze nodig hebben. Dat kan negatieve gevolgen hebben voor de gezondheid."

Alternatief voor caloriebeperking

Wetenschappers weten al langer dat minder calorieën eten de levensduur van proefdieren kan verlengen en het risico op ouderdomsziekten verkleint. Zo'n dieet lang volhouden is voor de meeste mensen echter zwaar. Minder eiwit eten lijkt daarvoor een haalbaarder alternatief. Bij vliegen en knaagdieren zorgde een lagere eiwitinname voor een langer leven, zelfs als het totale aantal calorieën gelijk bleef. Ook bij mensen zijn de eerste resultaten veelbelovend: proefpersonen die minder eiwit aten, verloren gewicht en lichaamsvet en hadden een stabielere bloedsuikerspiegel, ook al aten ze soms meer calorieën in totaal.

Het hormoon FGF21 en risicovolle aminozuren

Een belangrijke verklaring ligt bij het hormoon FGF21, dat toeneemt zodra de eiwitinname daalt. Dit hormoon verhoogt het energieverbruik, verbetert de bloedsuikerregulatie en remt ontstekingen. Muizen met verhoogde FGF21-waarden leefden langer dan soortgenoten, al was dat effect sterker bij mannetjes dan bij vrouwtjes. Ook bij mensen stijgt FGF21 wanneer de eiwitinname daalt. Daarnaast keken de onderzoekers naar afzonderlijke bouwstenen van eiwit: aminozuren. Vooral methionine, isoleucine en valine lijken een grote rol te spelen. Een teveel aan deze aminozuren kan groeigerichte signaalroutes zoals mTORC1 continu activeren, wat het risico op overgewicht, ontstekingen en andere ouderdomsklachten kan vergroten. Het aminozuurprofiel van iemands voeding blijkt dus net zo belangrijk als de totale hoeveelheid eiwit.

Toch is meer eiwit niet voor iedereen slecht nieuws. Zwangere vrouwen en sommige ouderen hebben juist een hogere eiwitbehoefte, en sporters lopen met hoge eiwitinname zelden metabole schade op. Recente Amerikaanse voedingsrichtlijnen adviseren zelfs bijna een verdubbeling van de eiwitinname, naar 1,2 tot 1,6 gram per kilogram lichaamsgewicht. Lamming vermoedt dat regelmatige lichaamsbeweging beschermt, doordat eiwit dan wordt gebruikt voor spieropbouw in plaats van opgeslagen als overtollige brandstof. Volgens hem is gepersonaliseerd advies nodig: niet alleen gebaseerd op leeftijd, maar ook op activiteitsniveau. Dat sluit aan bij breder onderzoek naar longevity, waarin niet één dieet, maar de juiste balans per persoon centraal staat.