Cambridge-onderzoeker rangschikt 20 eiwitbronnen: tofu wint, kaas verliest

Welke eiwitbron is eigenlijk het beste: voor het milieu, voor je gezondheid, en voor je portemonnee? Dr. Chris Macdonald, gedragswetenschapper en Fellow aan Lucy Cavendish College van de University of Cambridge, probeert die vraag te beantwoorden met een nieuw scoresysteem. Zijn onderzoek, gepubliceerd op 28 juli in het tijdschrift Frontiers in Sustainable Food Systems, rangschikt twintig veelgebruikte eiwitbronnen op een schaal van 40 punten. Tofu eindigt met 36 punten bovenaan, cheddarkaas sluit de rij met 13 punten.

Twee scores, veertig punten

Macdonald, die ook directeur is van het door hem opgerichte Better Protein Institute, noemt zijn systeem de BPI Score. Die bestaat uit twee onderdelen. De Planet Score (maximaal 16 punten) meet watervoetafdruk, landgebruik, waterpollutie en broeikasgasuitstoot per 100 gram eiwit, gebaseerd op cijfers uit een grote studie van Clark en collega's uit 2022. De People Score (maximaal 24 punten) kijkt naar zout, verzadigd vet, cholesterol, aminozuurprofiel, betaalbaarheid en verkrijgbaarheid in de supermarkt. De verschillen tussen plantaardig en dierlijk zijn soms enorm: tofu is verantwoordelijk voor 0,61 kilo CO2-equivalent per 100 gram eiwit, tegenover 64,19 kilo voor rundvlees. Voor landgebruik is het verschil vergelijkbaar groot: 2,16 vierkante meter voor tofu tegenover 211,38 vierkante meter voor rundvlees.

Niet overal wint plantaardig

Op sommige punten is het beeld genuanceerder. Linzen zijn de goedkoopste eiwitbron in de lijst, maar quinoa juist de duurste. En terwijl alle onderzochte dierlijke producten een compleet aminozuurprofiel hebben, missen de meeste plantaardige bronnen minstens één essentieel aminozuur, wat hun score op dat punt drukt. Toch trekt tofu, met een sterke score op zowel planeet als mens, uiteindelijk aan het langste eind. Macdonald presenteert zijn systeem nadrukkelijk als hulpmiddel voor beleidsmakers, bedrijven en consumenten, en niet als simpel voedseletiket zoals de bekende voedingswaarde-driekleur. Volgens hem schieten bestaande labels vaak tekort omdat ze maar één variabele meten en zo verborgen afwegingen tussen bijvoorbeeld gezondheid en milieu-impact aan het zicht onttrekken.

Wat de eerste versie nog mist

De onderzoeker noemt zijn systeem uitdrukkelijk een eerste versie. Factoren als dierenwelzijn, antibioticaresistentie en het risico op ziektes die van dier op mens overspringen, ontbreken nog. Macdonald verwacht dat toevoeging van die factoren de kloof tussen plantaardige en dierlijke eiwitdiversificatie alleen maar groter zou maken. Hij wijst ook op een lastig dilemma: meer ruimte geven aan boerderijdieren kan hun welzijn verbeteren, maar gaat tegelijk ten koste van leefgebied voor wilde dieren. Een tweede, uitgebreidere versie van de score is in ontwikkeling.