VS geeft Zoox als eerste bedrijf groen licht voor betaalde robotaxi's zonder stuur

Amerikaanse toezichthouder zet deur open voor stuurloze taxi's

Het Amerikaanse zelfrijdende-autobedrijf Zoox heeft als eerste bedrijf in de Verenigde Staten federale toestemming gekregen om betaalde ritten aan te bieden met voertuigen die geen stuur, rempedaal of gaspedaal hebben. De Amerikaanse verkeersveiligheidsdienst NHTSA gaf het bedrijf, dat eigendom is van Amazon, groen licht om zijn robotaxi's commercieel in te zetten. Eerdere robotaxidiensten van concurrenten zoals Waymo draaiden altijd op auto's die oorspronkelijk voor menselijke bestuurders waren gebouwd en achteraf zijn omgebouwd tot zelfrijdend voertuig, inclusief stuur en pedalen als terugvaloptie. Het voertuig van Zoox is vanaf de tekentafel ontworpen zonder die bedieningsmiddelen: passagiers zitten tegenover elkaar in een soort minibusje zonder bestuurdersstoel.

Voor deze stap moest Zoox een uitzondering krijgen op de federale veiligheidsnormen die van oudsher uitgaan van een menselijke bestuurder achter het stuur. NHTSA-directeur Jonathan Morrison bevestigde tegenover persbureau Reuters dat Zoox nu tot 2.500 voertuigen per jaar mag inzetten, verspreid over de komende twee jaar. Dat is een duidelijk gelimiteerd aantal: van een landelijke, onbeperkte uitrol is nog geen sprake. Zoox mag de voertuigen bovendien niet verkopen aan particulieren of andere bedrijven; ze blijven onderdeel van de eigen taxivloot.

Extra meldplicht en lokale goedkeuring nodig

Aan de federale vrijstelling hangen strikte voorwaarden. Zoox moet incidenten zoals ongelukken of voertuigen die onverwacht stilvallen op de weg voortaan apart en snel melden bij de toezichthouder. Morrison benadrukte dat NHTSA de uitzondering weer kan intrekken zodra er grote veiligheidsproblemen opduiken. Daarnaast is de federale goedkeuring op zichzelf niet genoeg: Zoox moet per staat en gemeente nog altijd afzonderlijke vergunningen regelen voordat het daadwerkelijk mag rijden. Het bedrijf kondigde aan als eerste in Las Vegas te beginnen met betaalde ritten, met andere Amerikaanse steden in het vooruitzicht zodra de lokale regelgeving dat toelaat.

Wat dit betekent voor de rest van de sector

De goedkeuring is opvallend, omdat Zoox tot nu toe minder in de schijnwerpers stond dan marktleider Waymo, dat al jaren betaalde ritten aanbiedt in meerdere Amerikaanse steden. Met deze federale vrijstelling loopt Zoox echter voorop op een cruciaal punt: het is het eerste bedrijf dat een voertuig zonder enige vorm van menselijke noodbediening mag verhuren aan het publiek voor betaalde ritten. Branchekenners verwachten dat andere partijen, waaronder Waymo en mogelijk ook Tesla, nu ook een vergelijkbare uitzondering bij NHTSA zullen aanvragen. Dat zou de weg vrijmaken voor een nieuwe generatie robotaxi's die vanaf het ontwerp al geen ruimte meer bieden aan een menselijke chauffeur, wat kosten kan besparen en het interieur efficiënter kan indelen. Tegelijk groeit de druk op toezichthouders om te bewijzen dat voertuigen zonder autonomie-niveau vier geen enkele menselijke terugval nodig hebben binnen hun operationeel ontwerpdomein, ook als er geen noodrem binnen handbereik van een passagier zit. Bij storingen kan alsnog een op afstand meekijkende operator ingrijpen via teleoperatie, wat vooralsnog de belangrijkste vangnetlaag blijft voor dit soort voertuigen.