Polen bouwt zes kleine kernreactoren op de plek van een kolencentrale

Het Poolse energiebedrijf SGE (voorheen Sythos Green Energy) en het kolenconcern ZE PAK hebben een joint venture opgericht om bij de plaats Pątnów, in het westen van Polen, een nieuwe kerncentrale te bouwen. De centrale moet bestaan uit maximaal zes kokendwaterreactoren van het type BWRX-300. Samen zouden die goed zijn voor 1.800 megawatt aan elektrisch vermogen, genoeg om ruwweg anderhalf miljoen huishoudens van stroom te voorzien.

Bijzonder aan het plan is de locatie: de centrale komt op het terrein van een bestaande kolencentrale die eigendom is van ZE PAK. Het bedrijf draagt de grondrechten over aan de nieuwe joint venture. ZE PAK kan er in de toekomst voor kiezen om minderheidsaandeelhouder te blijven, of zijn aandeel helemaal te verkopen aan SGE.

Van kolen naar kernenergie

De keuze voor Pątnów is niet toevallig. De regio rond Konin, waar de centrale ligt, draait al decennia op kolen. Michał Sołowow, oprichter van SGE, noemt de locatie 'een van de strategisch belangrijkste plekken in het Poolse energiesysteem'. Volgens hem moet de kolencentrale sowieso dicht, en is kernenergie de enige betrouwbare vervanger die de stabiliteit van het stroomnet kan waarborgen. ZE PAK-president Piotr Żak spreekt van een 'modelvoorbeeld van de Poolse energietransitie' en wijst op de energie- en brandstofcrises van de afgelopen jaren als argument voor meer binnenlandse, betrouwbare elektriciteitsproductie. Kernenergie met kleine modulaire reactoren kan volgens ZE PAK door private partijen zoals SGE worden ontwikkeld, terwijl grote kerncentrales volgens het bedrijf beter een staatsaangelegenheid blijven.

Beproefd ontwerp, grote ambities

De BWRX-300 is een Generatie III+ reactor die is ontwikkeld door GE Vernova Hitachi, met SGE als mede-investeerder in het standaardontwerp. Polen heeft al een principebesluit afgegeven voor in totaal 26 van deze reactoren op verschillende locaties in het land. SGE is ook betrokken bij een Brits plan voor veertien BWRX-300's op drie locaties, binnen het Advanced Nuclear Framework-programma van de Britse overheid.

De techniek zelf staat nog in de kinderschoenen, maar begint wereldwijd voet aan de grond te krijgen. In Canada wordt bij de Darlington-centrale de eerste BWRX-300 gebouwd, en de Amerikaanse kernenergietoezichthouder NRC heeft een bouwvergunning afgegeven voor een reactor op de Clinch River-locatie in Tennessee. Ook energiebedrijven SaskPower in Canada, Blue Energy in de Verenigde Staten en Studsvik in Zweden hebben voor het ontwerp gekozen. Voor Polen, dat zijn verouderde kolenpark de komende jaren moet vervangen, is dat basislastvermogen cruciaal: stroom die altijd beschikbaar is, ook als zon en wind tekortschieten.