AI & computing › AR/VR & spatial computing
Met VR trainen voor lucide dromen: één maand is al genoeg
Italiaanse neurowetenschappers lieten studenten een maand lang twee keer per week bizarre virtual reality-scènes beleven, gecombineerd met meditatie. Het resultaat: de deelnemers hadden vier keer zo vaak lucide dromen als een vergelijkingsgroep. Het laat zien dat VR een bruikbaar hulpmiddel kan zijn om bewust dromen aan te leren.
Lucide dromen is het verschijnsel waarbij je je er tijdens het dromen bewust van bent dat je droomt, en soms zelfs grip krijgt op het verloop van de droom. Onderzoekers van de Universiteit van Trento in Italië ontdekten dat deze vaardigheid relatief snel te trainen is met behulp van virtual reality (VR). Hun studie verscheen op 28 september in het tijdschrift Frontiers in Psychology.
Vreemde scènes in de virtuele wereld
Het team rekruteerde 38 studenten en verdeelde ze in groepen. Eén groep mediteerde eerst om het bewustzijn van eigen gedachten te vergroten, en zette daarna een VR-bril op met bewust bizarre scènes. Denk aan een huis in een boom, voorwerpen die de wetten van de natuurkunde negeren, of abrupte scènewisselingen. Telkens als deelnemers zoiets vreemds zagen, deden ze een zogeheten 'reality check': ze vroegen zich bewust af of wat ze zagen echt was, of dat ze droomden.
Die techniek bestond al langer, maar werkte in het echte leven matig. Het dagelijks leven voelt namelijk zelden 'droomachtig' aan, waardoor mensen zich in hun slaap niet herinneren om zichzelf dezelfde vraag te stellen. Door de reality checks te combineren met bizarre VR-beelden, hoopten de onderzoekers die link wél te leggen. Na de training hielden deelnemers een maand lang een droomdagboek bij en vulden ze dagelijks vragenlijsten in over hoeveel dromen ze zich herinnerden en hoeveel daarvan lucide waren.
Vier keer zoveel lucide dromen
De groep die mediteerde én de bizarre VR-training kreeg, rapporteerde vier keer zo vaak lucide dromen als een controlegroep die alleen reality checks deed, zonder meditatie of VR. Een derde groep kreeg wél VR te zien, maar dan realistische beelden in plaats van bizarre. Die groep had meer dan acht keer minder kans op lucide dromen dan de hoofdgroep. Dat verschil is belangrijk: het toont dat niet VR op zichzelf het effect verklaart, maar specifiek de combinatie met vreemde, droomachtige beelden.
Opvallend is dat de groep met de meeste lucide dromen juist de minste dromen in totaal herinnerde. Onderzoeker Andrea Signorelli vermoedt dat lucide dromen veel mentale energie kosten, wat ten koste gaat van het onthouden van andere dromen. Cognitief neurowetenschapper Daniel Morris van Northwestern University, die niet bij het onderzoek betrokken was, noemt een andere mogelijke verklaring: deelnemers die al lucide droomden, waren mogelijk minder gemotiveerd om ook hun gewone dromen op te schrijven.
Beperkingen en mogelijke toepassingen
De onderzoekers wijzen zelf op de kleine steekproef van 38 personen en het feit dat alleen de hoofdgroep mediteerde, waardoor niet duidelijk is of meditatie of VR de belangrijkste factor was. Toch ziet Morris praktisch nut: lucide dromen kan mensen met nachtmerries helpen om angstdromen actief om te buigen naar iets positiefs, en geeft dromers meer gevoel van controle. Omdat de training maar een maand duurde en relatief eenvoudig was, zou de methode op termijn ingezet kunnen worden in slaaptherapie of zelfhulp-apps met VR.
Achtergrond & begrippen
Wat betekent dit voor de toekomst? Dit onderzoek laat zien dat VR niet alleen dient voor games of training, maar ook ingezet kan worden om bewustzijnsprocessen tijdens de slaap te beïnvloeden. Als vervolgonderzoek de resultaten bevestigt, kan VR-gestuurde droomtraining uitgroeien tot een laagdrempelig hulpmiddel tegen nachtmerries en stress, los van medicatie.
- Lucide dromen
- Een toestand waarin de dromer zich ervan bewust is dat hij droomt en soms invloed kan uitoefenen op het verloop van de droom.
- Virtual reality (VR)
- Een technologie die via een headset een volledig computergegenereerde, driedimensionale omgeving simuleert waarin de gebruiker zich kan bevinden.
- Reality check
- Een oefening waarbij iemand zich bewust afvraagt of een waargenomen situatie echt is of een droom, met als doel deze gewoonte ook tijdens het slapen toe te passen.
- Meditatie
- Een mentale oefening gericht op het vergroten van bewustzijn van eigen gedachten en gevoelens in het moment.
- Stereoscopisch
- Een techniek die met twee lichtjes verschillende beelden simuleert om een driedimensionaal dieptegevoel te creëren, zoals het menselijk oog dat natuurlijk doet.
- Droomdagboek
- Een schriftelijk verslag dat deelnemers direct na het ontwaken bijhouden om dromen en hun kenmerken, zoals helderheid, vast te leggen.
Bronnen
Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.
