VK en EU sluiten mogelijk tijdelijke uitzondering voor kweekvlees in handelsdeal

Het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie hebben een conceptakkoord bereikt om na de brexit ontstane controles en rompslomp bij de handel in voedsel te verminderen. De afspraak, bekend als het SPS-akkoord (sanitair en fytosanitair), moet het eenvoudiger maken om landbouw- en voedselproducten tussen beide markten te vervoeren. Voor kweekvlees en andere nieuwe voedingsmiddelen dreigde dit akkoord echter averechts te werken.

Zonder uitzondering zouden Britse bedrijven die kweekvlees of producten uit precisiefermentatie willen verkopen, verplicht worden het EU-traject voor zogeheten novel foods te doorlopen. Dat proces staat bekend als log en kan tot zes jaar duren. Dat zou een probleem zijn, omdat het Verenigd Koninkrijk sinds 2024 juist een eigen, snellere aanpak ontwikkelt. Volgens betrokkenen bevat het nieuwe akkoord nu een tijdelijke uitzondering voor categorieën als gentechplanten en nieuwe voedingsmiddelen. Daarmee kan het VK EU-besluiten over goedkeuring of afwijzing volgen, maar zelf regels opstellen voor producten die de EU nog niet heeft beoordeeld. Een Britse goedkeuring geldt dan alleen voor de Britse markt; voor verkoop binnen de EU blijft een eigen EU-toetsing nodig.

Jarenlange opbouw van eigen regelgeving

Na de brexit in 2020 volgde het VK eerst nog de EU-regels voor nieuwe voedingsmiddelen. In 2024 begon de Britse voedselwaakhond Food Standards Agency (FSA) met een herziening om goedkeuringstermijnen te verkorten. Er kwam een proefprogramma van twee jaar specifiek voor kweekvlees, waarin de FSA samen met bedrijven en onderzoekers standaarden en richtlijnen ontwikkelt. Daarnaast richtte de toezichthouder, met steun van een nieuw overheidsbureau voor innovatie in regelgeving, een onderzoeksprogramma van 1,4 miljoen pond op om risicobeoordelingen van fermentatietechnologie te verbeteren.

Het dreigende SPS-akkoord zette deze opbouw op losse schroeven. De FSA zou circa 600 bedrijven met bestaande goedkeuringen hebben gewaarschuwd dat hun toestemmingen konden vervallen. Dat leidde er al toe dat het Tsjechische bedrijf BeneMeat zijn plannen voor het VK on hold zette, ondanks geïnvesteerde tijd, lokale partnerships en een ingediend dossier voor kweekvlees voor menselijke consumptie. Het bedrijf riep de Britse premier in een open brief op om de Britse beoordelingsvrijheid te beschermen.

Meer duidelijkheid na top op 20 november

Definitieve duidelijkheid komt er pas na de EU-VK-top op 20 november, die eerder al een half jaar werd uitgesteld door een wisseling van premier in het VK. Daardoor schuift ook de invoering van de nieuwe regels naar verwachting op naar het eerste kwartaal van 2028. Tot die tijd blijft het huidige Britse goedkeuringsproces gewoon van kracht, waarin onder meer dossiers van Ivy Farm Technologies, Aleph Farms, Mosa Meat, BeneMeat en het Franse Parima (met de merken Gourmey en Vital Meat) worden beoordeeld. Enkele bedrijven richten zich inmiddels op dierenvoeding: Meatly kreeg in 2024 als eerste wereldwijd toestemming voor kweekvlees voor honden en katten, en Ivy Farm maakte recent bekend goedkeuring te hebben voor gekweekt Wagyu-rundvlees voor huisdieren.

Belangenorganisatie Good Food Institute Europe noemt een tijdelijke uitzondering een belangrijke stap, maar benadrukt dat er nog geen officiële bevestiging is van de Britse overheid, de Europese Commissie of EU-lidstaten.