Biotech & leven › Kweekvlees & cellulaire landbouw
Promotievideo's kweekvlees verzwijgen energieverbruik en opschaling, blijkt uit studie
Duitse onderzoekers analyseerden 41 promotievideo's van bedrijven in cellulaire landbouw en ontdekten een duidelijk patroon: fabrieken, energiekosten en regelgeving blijven vrijwel altijd buiten beeld. De studie plaatst wel kritische kanttekeningen bij de eigen steekproef, omdat verschillende genoemde bedrijven inmiddels zijn gestopt of omgedoopt.
Wetenschappers van de Vrije Universiteit Berlijn en het Leibniz Institut für Länderkunde (IfL) in Leipzig hebben onderzocht hoe bedrijven in de cellulaire landbouw zichzelf presenteren aan het publiek. Frank I. Müller, Frank Meyer en Judith Miggelbrink bekeken 41 korte promotievideo's van bedrijven uit de database van het Good Food Institute, een organisatie die alternatieve eiwitten promoot. De studie, gepubliceerd in het tijdschrift Geographica Helvetica en gefinancierd door de Gerda Henkel Stiftung, laat zien dat deze video's vooral de belofte benadrukken en de praktische hobbels verdoezelen.
Zes terugkerende technieken
De onderzoekers onderscheiden zes patronen die steeds terugkomen. Ten eerste leggen bedrijven hun technologie vaak uit via infographics en interviews met oprichters. Ten tweede gebruiken video's snelle montages die springen van cellen in een laboratorium naar een bord op tafel en vervolgens naar beelden van de aarde. Ten derde wordt kweekvlees gepresenteerd als oplossing voor meerdere wereldproblemen tegelijk, zoals klimaatverandering en voedseltekorten. Daarnaast duiken nostalgische beelden op van weilanden en familieboerderijen, worden steriele laboratoria afgezet tegen stallen en rokende schoorstenen, en spelen video's in op emoties door individuele dieren een naam te geven. Wat volgens de onderzoekers vrijwel altijd ontbreekt, is een beeld van de grootschalige productiefaciliteit die nodig is om kweekvlees daadwerkelijk op de markt te brengen. De traditionele veehouderij wordt daarentegen juist wél gekoppeld aan schoorstenen en ontbossing. De onderzoekers benadrukken dat hun studie niet aantoont of deze beelden het gedrag van consumenten daadwerkelijk beïnvloeden.
Verouderde steekproef roept vragen op
Een belangrijke beperking van het onderzoek is de leeftijd van het materiaal. Veel video's dateren van 2017 tot 2023, terwijl de studie pas in november 2024 werd ingediend. Verschillende genoemde bedrijven bestaan inmiddels niet meer in dezelfde vorm. Memphis Meats, aangehaald voor een video uit 2017, ging in mei 2021 verder onder de naam UPSIDE Foods. Believer Meats stopte in december 2025 met alle activiteiten, en ook Meatable hield in die maand op te bestaan nadat het geen nieuwe financiering kon aantrekken. Ook valt op dat de steekproef breder is dan alleen kweekvlees. Zo noemen de onderzoekers Solar Foods, dat niet met dierlijke cellen werkt maar met gasfermentatie het eiwit Solein maakt, en Just Egg, een plantaardig eivervanger zonder dierlijke cellen. Ondanks deze kanttekeningen blijft de centrale boodschap van de onderzoekers overeind: hoe de sector zijn mogelijkheden en beperkingen communiceert, bepaalt mede welke rol kweekvlees straks op ons bord krijgt. Onderzoeker Judith Miggelbrink vat het zo samen: de strijd om de toekomst van onze eiwitvoorziening speelt zich niet alleen af in laboratoria en bioreactoren, maar ook in beelden, verhalen en beloftes.
Achtergrond & begrippen
Wat betekent dit voor de toekomst? Deze studie laat zien dat het publieke beeld van kweekvlees vaak optimistischer is dan de technische realiteit, wat verwachtingen kan vertekenen over hoe snel en hoeveel energie het kost om deze producten op grote schaal te maken. Omdat meerdere bedrijven uit het onderzoek inmiddels zijn gestopt of herdoopt, laat het ook zien hoe wankel de sector nog is en hoe snel beeldvorming achterhaald kan raken.
- Cellulaire landbouw
- Een verzamelterm voor het kweken van vlees, vis of zuivel uit dierlijke cellen in plaats van door dieren te fokken en te slachten.
- Kweekvlees
- Vlees dat in een laboratorium of fabriek wordt gemaakt door dierlijke cellen te laten groeien in een voedingsbodem, zonder dat daarvoor een dier wordt geslacht.
- Bioreactor
- Een gesloten vat waarin cellen onder gecontroleerde omstandigheden worden gekweekt, vergelijkbaar met een grote, schone brouwketel.
- Opschaling
- De stap van een klein experiment in een laboratorium naar productie op industriële schaal, vaak de duurste en moeilijkste fase van een nieuwe technologie.
- Good Food Institute
- Een internationale organisatie die onderzoek en bedrijven rond plantaardige en gekweekte eiwitten ondersteunt en volgt.
- Gasfermentatie
- Een productieproces waarbij micro-organismen gassen, zoals waterstof en kooldioxide, omzetten in eiwitten, zonder gebruik van dierlijke cellen.
- Single-cell proteïne
- Eiwit dat wordt geproduceerd door micro-organismen zoals bacteriën of schimmels, in plaats van door planten of dieren.
Bronnen
Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.
