Novartis meldt onbekende tumoren na gentherapie tegen spierziekte SMA

Novartis heeft deze week aan neurologen laten weten dat het zeven nieuwe, eerder onbekende gevallen van tumoren heeft geregistreerd bij kinderen die zijn behandeld met Zolgensma. Dat is de gentherapie van het Zwitserse farmaciebedrijf tegen spinale musculaire atrofie (SMA), een zeldzame en ernstige spierziekte. Een patiëntenorganisatie, SMA Europe, maakte de informatie vervolgens openbaar via een verklaring en op Facebook. Novartis bevestigt dat het sinds de goedkeuring van Zolgensma in 2019 in totaal negen meldingen van tumoren bij behandelde patiënten heeft ontvangen. Bij twee van die negen gevallen is er volgens het bedrijf bewijs dat de tumor mogelijk daadwerkelijk verband houdt met de behandeling zelf.

Wat is Zolgensma en waarom kunnen er tumoren ontstaan?

SMA is een genetische ziekte waarbij motorneuronen, de zenuwcellen die spieren aansturen, langzaam afsterven. Zonder behandeling overlijden baby's met de zwaarste vorm vaak voor hun tweede verjaardag of raken ze afhankelijk van beademing. Zolgensma pakt de oorzaak van de ziekte aan: het dient via een eenmalig infuus een gezonde kopie van het ontbrekende SMN1-gen toe, verpakt in een onschadelijk gemaakt virus, een zogeheten AAV-vector. Dat virus brengt het gen in de cellen van het lichaam, waarna de cel zelf weer het eiwit kan aanmaken dat de motorneuronen in leven houdt. Een bekend, zij het zeldzaam risico van dit soort virale vectoren is dat het meegeleverde DNA zich op een ongewenste plek in het erfelijk materiaal van een cel kan nestelen. Als dat per ongeluk een gen raakt dat normaal celdeling onder controle houdt, kan in theorie een tumor ontstaan. Novartis en onafhankelijke onderzoekers bekijken nu of dat mechanisme de verklaring is voor de nieuwe gevallen.

Toezichthouders onderzoeken de meldingen

Regelgevende instanties zijn naar eigen zeggen van SMA Europe de meldingen momenteel aan het beoordelen. Novartis benadrukt dat het gaat om een beperkt aantal gevallen op een patiëntenpopulatie van duizenden kinderen die wereldwijd al met Zolgensma zijn behandeld, en dat de voordelen van de therapie voor kinderen met een anders fatale ziekte vooralsnog opwegen tegen de risico's. Artsen en ouders van patiënten roepen desondanks op tot meer transparantie over de timing en omvang van de meldingen, omdat de informatie pas via een patiëntenorganisatie en sociale media breder bekend werd. De zaak toont hoe lastig het is om zeldzame, mogelijk pas jaren na behandeling optredende bijwerkingen van gentherapieën vroeg te signaleren, juist omdat deze behandelingen nog relatief nieuw zijn en de groep behandelde patiënten wereldwijd nog beperkt is.