Ruimtevaart › Satelliet-megaconstellaties
Musk vertraagde zelf Starlink voor Oekraïne en wees naar Trump, meldt WSJ
Elon Musk gaf persoonlijk het bevel om de militaire Starlink-verbinding van Oekraïne te vertragen, meldt The Wall Street Journal. Dat staat haaks op zijn eerdere bewering dat alleen het Amerikaanse leger en president Trump over zulke beslissingen gaan. De ingreep legde vorige week Oekraïense aanvalsdrones lam en zorgde voor paniek in Kyiv.
Een nieuw onderzoek van The Wall Street Journal zet vraagtekens bij wie verantwoordelijk is voor een plotselinge snelheidsbeperking op Starlink-verbindingen die het Oekraïense leger vorige week trof. Volgens de krant nam SpaceX-topman Elon Musk zelf de beslissing, ondanks zijn eigen uitleg dat het Amerikaanse leger en president Trump de uiteindelijke zeggenschap hebben over de militaire versie van de dienst. De krant baseert zich op naamloze Amerikaanse functionarissen en ingewijden.
Drones vlogen plotseling trager
De beperking trof Starshield, de militaire variant van Starlink die satellietinternet levert via een netwerk van duizenden satellieten in een lage baan om de aarde. Oekraïense eenheden gebruiken die verbinding om aanvalsdrones en onderscheppingsdrones aan te sturen. Zonder waarschuwing werd de dataverbinding afgesneden zodra een terminal sneller dan 160 kilometer per uur bewoog, een snelheid die veel Oekraïense drones normaal gesproken halen. Daardoor moesten de drones langzamer vliegen, wat het voor Russische luchtafweer een stuk makkelijker maakte om ze te raken of te ontwijken. De maatregel kwam er nadat Musk en Trump allebei kritiek hadden geuit op Oekraïense aanvallen op Russische dieselraffinaderijen.
Musk en Trump schuiven de verantwoordelijkheid door
Musk schreef op 14 oktober op X dat Starshield-systemen eigendom zijn van en bestuurd worden door de Amerikaanse overheid, en dat beperkingen op snelheid of gebruik worden bepaald door het leger en uiteindelijk de president. Trump ontkende op 16 oktober enige betrokkenheid en zei dat hij er via het nieuws van had gehoord. Op maandag zei hij desgevraagd nog altijd niet te weten wie de order had gegeven. Volgens de Wall Street Journal-bronnen sprak Musk echter wel vooraf met Trump en meerdere hoge functionarissen van het Witte Huis, al wilde hij vooral duidelijkheid over het standpunt van de president. Na de ophef zouden SpaceX en het Witte Huis onderling hebben afgestemd hoe ze de zaak naar buiten zouden brengen. Minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio zei dat de president geen zeggenschap heeft over een privébedrijf als SpaceX en dat het Witte Huis vooraf niets wist.
Een slepende discussie over wie welke dienst gebruikt
De zaak wordt extra verward doordat functionarissen de termen Starlink en Starshield door elkaar gebruiken. Rubio beweerde dat Oekraïne alleen gewone Starlink gebruikt, geen Starshield. President Zelensky stelde juist dat zijn troepen wel degelijk Starshield gebruiken en dat de beperkingen nog niet volledig zijn opgeheven. Sinds februari 2022 levert SpaceX Starlink-terminals aan Oekraïne. In 2023 blokkeerde het bedrijf al eerder offensief dronegebruik, en in augustus 2024 kreeg SpaceX een Pentagon-contract om Oekraïne's toegang tot Starshield uit te breiden met 2.500 extra terminals, boven op de 500 die er al waren. Zelensky overlegde maandag telefonisch met Rubio en drong aan op volledig herstel van de dienst.
Achtergrond & begrippen
Wat betekent dit voor de toekomst? Deze affaire laat zien hoe afhankelijk moderne oorlogvoering is geworden van commerciële satellietinternetdiensten, en hoeveel macht dat legt bij één bedrijf en één eigenaar. Omdat vrijwel geen enkele concurrent een vergelijkbaar wereldwijd satellietnetwerk biedt, kan een technisch besluit van een privébedrijf direct militaire gevolgen hebben op het slagveld. Dit voedt de roep om overheden minder afhankelijk te maken van één particuliere aanbieder van kritieke infrastructuur.
- Starlink
- Commerciële satellietinternetdienst van SpaceX die via duizenden kleine satellieten in een lage baan om de aarde breedband levert, ook in afgelegen of door oorlog getroffen gebieden.
- Starshield
- De militaire variant van Starlink, specifiek bedoeld voor overheids- en defensiegebruik, met strengere beveiliging en contractuele afspraken over toegestaan gebruik.
- Lage baan om de aarde (LEO)
- Een satellietbaan op enkele honderden kilometers hoogte, die zorgt voor lagere vertraging (latency) dan traditionele satellieten verder van de aarde.
- Terminal
- Het ontvangst- en zendapparaat op de grond, bijvoorbeeld gemonteerd op een drone of voertuig, dat verbinding maakt met de satellieten.
- Onderscheppingsdrone
- Een drone die wordt ingezet om binnenkomende vijandelijke drones of raketten te detecteren en te vernietigen.
- Offensief gebruik
- Inzet van een technologie, zoals satellietinternet, om actief aanvallen uit te voeren in plaats van alleen verdediging of communicatie.
- Pentagon-contract
- Een overeenkomst tussen een bedrijf en het Amerikaanse ministerie van Defensie, in dit geval voor de levering van Starshield-capaciteit aan Oekraïne.
Bronnen
Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.
