Humanoïde robots vs. industriële robots: wie wint de fabrieksvloer?

De mensvormige robot loopt tussen werkstations door, pakt onderdelen op en kan in theorie machines bedienen die voor mensen zijn ontworpen. Toch doet buiten de zorgvuldig geregisseerde demonstratievideo's om nog altijd de klassieke humanoïde robot weinig van het echte fabriekswerk. Dat blijft het domein van vaste robotarmen die al decennia meedraaien op de productievloer.

Industriële robots hebben een enorme voorsprong

Fabrieken plaatsten in 2024 wereldwijd 542.000 nieuwe industriële robots, blijkt uit cijfers van de International Federation of Robotics (IFR). Daarmee komt het totaal aantal actieve industriële robots op ongeveer 4,66 miljoen. Al vier jaar op rij worden er jaarlijks meer dan 500.000 nieuwe exemplaren geïnstalleerd. Rond die machines is een compleet ecosysteem ontstaan van fabrikanten, software-ontwikkelaars, onderdelenleveranciers en onderhoudstechnici. Bedrijven weten precies hoe ze de terugverdientijd van een lasrobot of verfrobot moeten berekenen. Een vaste robotarm hoeft bovendien niet te lopen of in balans te blijven: hij voert alleen een vaste beweging razendsnel en nauwkeurig uit, soms duizenden keren per dag. Ook de opkomst van de cobot, een robot die veilig naast mensen werkt en relatief eenvoudig voor andere taken herprogrammeerd kan worden, ondergraaft een van de belangrijkste argumenten voor humanoïden. Cobots vormden in 2023 al 10,5 procent van alle nieuw geïnstalleerde industriële robots, aldus de IFR.

Waar humanoïden wél kansen zien

Toch liggen er kansen voor mensvormige robots, juist op plekken waar het te duur of te ingewikkeld is om een productielijn helemaal te verbouwen voor één onregelmatige taak. Fabrieken zitten vol trappen, karretjes, stellingen en werkplekken die zijn ontworpen voor het menselijk lichaam. Een humanoïde robot kan die omgeving in zonder nieuwe transportbanden of beveiligingshekken. Datzelfde toestel kan ook meerdere taken na elkaar uitvoeren: onderdelen aanvoeren, een machine bedienen en tussendoor een kwaliteitscontrole doen. Autofabrikant Mercedes-Benz test momenteel de Apollo-robot van Apptronik voor het verplaatsen van onderdelen en eerste kwaliteitscontroles, vooralsnog vooral bij herhalend transportwerk en niet bij de kernmontage van auto's. Logistiek bedrijf GXO sloot een meerjarig contract met Agility Robotics voor de inzet van de robot Digit, die bij een magazijn van modemerk Spanx bakken van mobiele robots overneemt en op transportbanden zet. Dit zijn echte toepassingen, maar ze tonen ook de huidige grenzen: humanoïden beginnen met beperkte, herhalende taken en schakelen nog niet zelfstandig tussen tientallen verschillende klussen.

Economie beslist, niet uiterlijk

Twee benen kosten energie en brengen het risico van vallen met zich mee, en behendige handen maken een robot mechanisch complexer. Ook batterijduur is een obstakel: Agility Robotics meldde in 2025 dat Digit dankzij upgrades nu tot vier uur kan werken, terwijl continu fabriekswerk vaak opladen, batterijwissels of meerdere robots vereist. Fabrieken kijken uiteindelijk naar productie, uptime, veiligheid en kosten, niet naar hoeveel een machine op een mens lijkt. Industriële robots zullen daarom voorlopig de belangrijkste motor van automatisering blijven, terwijl humanoïden vooral de taken oppakken die vaste robots en autonome mobiele robots laten liggen. De fabriek van de toekomst combineert waarschijnlijk alle varianten: vaste armen voor herhalend werk, cobots die met mensen samenwerken, en mobiele manipulators die de flexibele, onvoorspelbare klusjes overnemen.