Biotech & leven › Kweekvlees & cellulaire landbouw
Belgisch insectenbedrijf FlyBlast gaat failliet: kweekvlees bleek te riskante gok
Het Belgische biotechbedrijf FlyBlast, dat genetisch gemodificeerde larven van de zwarte soldatenvlieg gebruikte om insuline en andere eiwitten te maken, heeft faillissement aangevraagd. De start-up richtte zich vrijwel volledig op de kweekvleesindustrie als klant, maar die markt bleek te klein en te arm om het bedrijf overeind te houden. Oprichter Johan Jacobs erkent dat juist die eenzijdige focus fataal werd.
FlyBlast, opgericht door insectenspecialist Johan Jacobs, kweekte larven van de zwarte soldatenvlieg en paste daar genetische aanpassingen op toe. Door een menselijk insulinegen in de larven te bouwen, produceerden de dieren zelf het eiwit. Jacobs, die eerder tien jaar lang het insectenbedrijf Millibeter runde, wilde met FlyBlast dure grondstoffen voor kweekvlees goedkoper maken. Nu moet het bedrijf de boeken sluiten.
Insecten als eiwitfabriek
Het technische team van FlyBlast, onder leiding van wetenschapper Paul Mozdziak, ontwikkelde in iets meer dan een jaar drie genetisch aangepaste vliegenlijnen. Eén daarvan maakte menselijk insuline aan, de andere twee richtten zich op andere hoogwaardige eiwitten. Het idee erachter: kweekvleesbedrijven hebben grote hoeveelheden dure groeifactoren nodig, zoals insuline, transferrin, IGF1, FGF2 en EGF, om spier- en vetcellen te laten groeien in een voedingsmedium. Die stoffen zijn nu nog erg kostbaar, wat kweekvlees duur maakt. Door ze te laten produceren door insectenlarven in plaats van via de gangbare route met bacteriën of gist, hoopte FlyBlast de prijs flink te verlagen. Insecten hebben volgens Jacobs van nature al signaalstoffen die sterk op insuline lijken, waardoor het maken van recombinant eiwit voor hen relatief eenvoudig is vergeleken met bacteriën of planten.
Kweekvleesmarkt te klein en te arm
Toch werd juist die kweekvleesmarkt het bedrijf fataal. Jacobs merkte vorig najaar tijdens een techbeurs in Londen dat de sector met te veel eigen problemen kampte. Sommige kweekvleesbedrijven hadden hun kosten voor voedingsmedium al opgelost, andere ontkenden het probleem tegenover hun investeerders, en weer andere zagen wel wat in de technologie van FlyBlast, maar wilden pas betalen zodra die marktrijp en goedgekeurd was. Zo bleef betalende klandizie uit. Investeerders zagen bovendien een stapeling van risico's: een jonge, onbewezen technologie in een kweekvleesmarkt die zelf al als riskant gold, boven op grote economische en geopolitieke onzekerheid. Dat schrikte kapitaalverschaffers af.
Te laat om over te schakelen
FlyBlast probeerde nog uit te wijken naar andere markten, zoals diergezondheid en de farmaceutische industrie. Die laatste bood volgens Jacobs het meeste potentieel, maar vereiste meer geld en tijd dan het bedrijf nog had. In de diergezondheidssector kreeg FlyBlast wel interesse, maar de eerste potentiële klant had een verkooptraject van zestien maanden nodig voordat een project daadwerkelijk kon starten. Met een lege kas was dat te langzaam. Jacobs concludeert dat een sterker gefinancierd bedrijf, dat meteen op diergezondheid had ingezet, wellicht wel had kunnen standhouden. Voor FlyBlast kwam de omslag te laat.
Achtergrond & begrippen
Wat betekent dit voor de toekomst? Het faillissement van FlyBlast laat zien hoe kwetsbaar de kweekvleesindustrie nog is: zolang de sector zelf worstelt met hoge kosten, is er weinig geld voor toeleveranciers die juist die kosten moeten verlagen. Tegelijk bewijst het project dat het genetisch aanpassen van insecten om waardevolle eiwitten te maken technisch haalbaar is, wat kansen biedt voor andere toepassingen zoals diergezondheid en medicijnproductie.
- Zwarte soldatenvlieg
- Een vliegensoort waarvan de larven veel worden gebruikt in de voedsel- en diervoederindustrie, onder meer omdat ze snel groeien en makkelijk te kweken zijn.
- Kweekvlees
- Vlees dat niet van een geslacht dier komt, maar in een bioreactor wordt gekweekt uit dierlijke cellen.
- Voedingsmedium
- De vloeistof waarin gekweekte cellen groeien; deze bevat voedingsstoffen en groeisignalen die cellen nodig hebben om te delen.
- Groeifactor
- Een eiwit dat cellen aanzet tot groei of deling, zoals insuline of IGF1, en dat essentieel is voor het kweken van vlees in een bioreactor.
- Recombinant eiwit
- Een eiwit dat wordt gemaakt door een organisme waarvan het DNA is aangepast, zodat het een eiwit produceert dat het van nature niet zelf zou maken.
- Transgenese
- De techniek waarbij DNA van het ene organisme wordt ingebouwd in het genoom van een ander organisme, waardoor dat organisme nieuwe eigenschappen krijgt.
- Insectenkweek
- Het op grote schaal fokken van insecten, bijvoorbeeld voor eiwitproductie, diervoeder of grondstoffen voor de industrie.
- Transferrin
- Een lichaamseigen eiwit dat ijzer door het bloed vervoert en dat ook wordt gebruikt als groeifactor in kweekvleesmedium.
Bronnen
Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.
