Biotech & leven › Kweekvlees & cellulaire landbouw
Fermentatie-eiwitten verslaan vlees en zuivel op klimaatscore
Eiwitten die via fermentatie worden gemaakt, belasten het klimaat veel minder dan vlees, zuivel en visolie. Dat blijkt uit een grote analyse van de Amerikaanse denktank Good Food Institute, die tientallen milieustudies naast elkaar legde. De voordelen gelden voor uitstoot, landgebruik en waterverbruik, bij alle onderzochte productiemethoden.
Het Good Food Institute (GFI), een denktank die onderzoek doet naar alternatieve eiwitten, bestudeerde meer dan dertig levenscyclusanalyses. Dat zijn studies die de milieu-impact van een product van grondstof tot eindproduct in kaart brengen. De conclusie is eenduidig: eiwitten uit fermentatie scoren op bijna elk milieuvlak beter dan dierlijke producten, of het nu gaat om rundvlees, varkensvlees, kip, zuivel, eieren of visolie.
Fermentatie is een proces waarbij micro-organismen zoals schimmels, bacteriën of gist grondstoffen omzetten in eiwitten. Er zijn drie hoofdvormen. Bij biomassafermentatie groeien schimmels of bacteriën zelf uit tot eetbaar eiwit, zoals mycoproteïne. Bij precisiefermentatie worden micro-organismen genetisch aangepast om een specifiek eiwit te produceren, bijvoorbeeld een kopie van een melk- of eiwitbestanddeel. Microalgaefermentatie levert vooral oliën op, zoals omega-3-vetzuren.
Minder uitstoot, minder land, minder water
De cijfers zijn opvallend hoog. Eiwitten uit biomassafermentatie stoten tot 98 procent minder broeikasgassen uit dan rundvlees, 86 procent minder dan varkensvlees en 75 procent minder dan kip. Ze gebruiken tot 98 procent minder land dan rundvlees en tot 97 procent minder water. Precisiefermentatie, gebruikt voor zuivel- en eiwitvervangers, stoot 62 tot 97 procent minder uitstoot dan Amerikaanse zuiveleiwitten en vraagt tot 99 procent minder land. Ook namaak-eiwit uit eiwit, vergelijkbaar met eiwit uit kippeneieren, doet het beter: 31 tot 74 procent minder uitstoot en tot 94 procent minder landgebruik dan reguliere eieren.
Ook buiten eiwitten zijn de verschillen groot. Omega-3-olie uit microalgen en gist stoot 29 tot 73 procent minder uit dan visolie van wilde vangst, en zelfs 271 procent minder wanneer de olie wordt gemaakt uit voedselafval. Deze fermentatie-oliën zorgen daarnaast voor minder vervuiling van rivieren en zeeën, minder verzuring van de bodem en minder schade aan ecosystemen, problemen waar reguliere visserij en aquacultuur juist vaak mee te maken hebben.
Wat nog beter kan
GFI wijst op drie knoppen waaraan gedraaid kan worden om de klimaatwinst nog groter te maken. De belangrijkste is de overstap naar groene stroom voor de fermentatiefabrieken, omdat energieverbruik een groot deel van de uitstoot bepaalt. Daarnaast helpt het gebruik van nieuwe grondstoffen, zoals landbouwresten, afvalstromen en CO2, in plaats van verse gewassen. Ook de locatie van fabrieken maakt verschil, afhankelijk van de lokale stroommix, waterschaarste en beschikbare infrastructuur.
De denktank roept overheden op om de sector te ondersteunen met leningen, subsidies en garanties, en om gedeelde proeffabrieken te financieren zodat individuele bedrijven minder investeringsrisico lopen. Ook pleit GFI voor duidelijke en eerlijke regels, zodat fermentatie-eiwitten op hetzelfde speelveld concurreren als dierlijke producten.
Achtergrond & begrippen
Wat betekent dit voor de toekomst? Als fermentatie-eiwitten op grote schaal dierlijke producten vervangen, kan dat de uitstoot, het landgebruik en het waterverbruik van de voedselketen flink verlagen. De sector heeft daarvoor wel goedkope groene stroom, nieuwe grondstoffen en overheidssteun nodig om echt op te schalen. Zonder die randvoorwaarden blijft het milieuvoordeel beperkt tot kleinschalige productie.
- Fermentatie
- Een proces waarbij micro-organismen zoals schimmels, bacteriën of gist grondstoffen omzetten in eiwitten, vetten of andere ingrediënten.
- Biomassafermentatie
- Fermentatie waarbij de micro-organismen zelf, zoals schimmels of bacteriën, het eetbare eiwit vormen, bijvoorbeeld mycoproteïne.
- Precisiefermentatie
- Fermentatie waarbij micro-organismen genetisch zijn aangepast om een specifiek eiwit te maken, bijvoorbeeld een kopie van een zuivel- of eiwitbestanddeel.
- Microalgaefermentatie
- Fermentatie met microalgen of gist, vooral gebruikt om oliën zoals omega-3-vetzuren te produceren.
- Mycoproteïne
- Eiwit gemaakt uit schimmels, vaak gebruikt als vleesvervanger.
- Levenscyclusanalyse (LCA)
- Een wetenschappelijke methode om de totale milieu-impact van een product te meten, van grondstof tot eindgebruik.
- Eutrofiëring
- Overmatige verrijking van water met voedingsstoffen, vaak door landbouw of visserij, wat leidt tot algengroei en zuurstofgebrek.
- Verzuring (acidificatie)
- Het zuurder worden van bodem of water door uitstoot van stoffen zoals stikstof, met schadelijke gevolgen voor planten en dieren.
- Ecotoxiciteit
- De mate waarin een stof of proces schadelijk is voor planten, dieren en ecosystemen.
- Blauw water
- Zoet water uit meren, rivieren en grondwater dat actief wordt onttrokken voor gebruik, in tegenstelling tot regenwater.
- Feedstock
- De grondstof die als basis dient voor een productieproces, zoals suiker, landbouwresten of CO2 bij fermentatie.
- Bio-economie
- Een economisch systeem waarin biologische grondstoffen en processen, zoals fermentatie, een centrale rol spelen in plaats van fossiele grondstoffen.
Bronnen
Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.
