Biotech & leven › Kweekvlees & cellulaire landbouw
Finse eiwittechniek maakt plantaardig vlees goedkoper en smaakvoller
Het Finse bedrijf Happy Plant Protein heeft een techniek ontwikkeld die gewassen als erwten en bonen in één stap omzet in smaakvol plantaardig eiwit, zonder water of chemicaliën. De eerste fabriek op basis van deze technologie draait sinds kort in Letland, voor een fractie van de investering die traditionele eiwitfabrieken vergen.
Plantaardig vlees heeft al jaren een imagoprobleem: het smaakt vaak bitter of "bonig" en de productie is duur. Het Finse bedrijf Happy Plant Protein zegt dat probleem te hebben opgelost met een nieuwe verwerkingstechniek. Het bedrijf, opgericht in 2024, is voortgekomen uit onderzoek van het Finse technologisch onderzoeksinstituut VTT en bracht de technologie samen met machinebouwer Bühler naar industriële schaal.
Van laboratorium naar fabriek in Letland
De techniek heet droge extrusie. Bij gangbare productie van plantaardig eiwit wordt eerst met water en chemicaliën een eiwitconcentraat of -isolaat uit een gewas gehaald, waarna dat apart wordt getextureerd tot iets dat op vlees lijkt. Happy Plant Protein slaat die tussenstappen over: in hun extruder gebeurt het scheiden van eiwit en het geven van een vezelstructuur in één beweging, direct vanuit meel. Dat scheelt water, chemicaliën en proceskosten. Na een periode van opschaling van laboratoriumproeven naar productie op fabrieksniveau, opende het bedrijf zijn eerste industriële vestiging in Letland. Het land bleek een logische keuze: een lokale landbouwpartner toonde vroeg interesse en de Baltische regio leent zich goed voor de teelt van peulvruchten, de belangrijkste grondstof voor het proces.
Tien keer goedkoper dan traditionele fabrieken
Wat de aanpak volgens oprichter en directeur Jari Karlsson onderscheidt, is vooral het kostenplaatje. Een klassieke fabriek voor eiwitisolaat kost al snel tot 150 miljoen euro. De installatie in Letland kwam neer op ongeveer 6 miljoen euro. Dat verschil maakt volgens Karlsson de markt toegankelijk voor partijen die voorheen buiten beeld bleven, zoals meelfabrieken, landbouwcoöperaties en boerenbedrijven. Happy Plant Protein bouwt en bezit de fabrieken niet zelf, maar levert de technologie via een licentiemodel: lokale partners investeren, produceren en verkopen, terwijl het Finse bedrijf het proces optimaliseert en ondersteunt bij de opstart. Die opzet past volgens het bedrijf bij een bredere trend richting regionale voedselproductie, waarbij landen minder afhankelijk willen zijn van import voor hun eiwitvoorziening.
Einde aan de bittere bijsmaak?
Naast kosten pakt het proces ook het smaakprobleem aan. Doordat de scheiding van eiwit binnen enkele seconden in de extruder plaatsvindt en de temperatuur nauwkeurig wordt gestuurd, krijgen bittere en bonige smaakstoffen volgens Karlsson geen kans om te ontstaan. Omdat er geen chemicaliën aan te pas komen, bevat het eindproduct bovendien nauwelijks zout. Het gewonnen eiwit is vooral interessant voor fabrikanten van vleesvervangers en hybride producten, waarin plantaardig en dierlijk eiwit worden gemengd. Een bijproduct van het proces, een mengsel van zetmeel, eiwit en vezels, kan weer dienen als grondstof voor glutenvrije bakkerijproducten en ontbijtgranen. Happy Plant Protein wil de komende jaren wereldwijd licenties uitgeven en zo meebouwen aan lokale eiwitproductie, dichter bij de boer en de consument.
Achtergrond & begrippen
Wat betekent dit voor de toekomst? Als goedkopere, kleinschaligere fabrieken voor plantaardig eiwit haalbaar worden, kunnen ook regio's zonder grote industriële spelers zelf eiwitrijk voedsel produceren. Dat kan de afhankelijkheid van import verkleinen en plantaardig vlees betaalbaarder en smakelijker maken, wat de opmars ervan kan versnellen.
- Droge extrusie
- Een productieproces waarbij meel onder druk en hitte in één stap wordt omgezet in een vezelige, eiwitrijke structuur, zonder gebruik van water of chemicaliën.
- TVP (getextureerd plantaardig eiwit)
- Plantaardig eiwit dat een vezelige, vleesachtige structuur heeft gekregen en als basis dient voor vleesvervangers.
- Eiwitisolaat
- Een sterk geconcentreerde vorm van eiwit die via meerdere bewerkingsstappen, vaak met water en chemicaliën, uit een gewas wordt gehaald.
- Licentiemodel
- Een manier van opschalen waarbij een technologiebedrijf zijn proces in licentie geeft aan lokale partners, die zelf investeren in en eigenaar zijn van de productie.
- Opschaling
- Het proces waarbij een technologie die in het laboratorium werkt, wordt doorontwikkeld tot een versie die op industriële schaal betrouwbaar en rendabel functioneert.
Bronnen
Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.
