ESA onderzoekt kweekvlees als voedsel voor astronauten in de ruimte

Astronauten die maandenlang in een ruimteschip zitten, kunnen niet zomaar naar de supermarkt. Voedsel moet worden meegenomen of onderweg geproduceerd worden. De European Space Agency (ESA) onderzoekt daarom of kweekvlees een oplossing kan zijn. De organisatie heeft een oproep geplaatst voor onderzoeksvoorstellen die moeten uitzoeken of cellulaire landbouw — het kweken van voedsel uit cellen in plaats van dieren of planten — geschikt is voor toekomstige ruimtevaart.

Vlees maken zonder dieren, ver van de aarde

Kweekvlees ontstaat doordat dierlijke cellen in een bioreactor worden vermeerderd tot ze uitgroeien tot spier- of vetweefsel. Voor ruimtereizen is dat aantrekkelijk: geen vee nodig, geen grote voorraden bevroren vlees, en in theorie voedsel dat continu bijgemaakt kan worden. Toch is de techniek in de ruimte nog nauwelijks getest. Zwaartekracht speelt normaal een rol bij celgroei, en het is onduidelijk hoe cellen zich gedragen onder microzwaartekracht, de bijna gewichtloze toestand aan boord van een ruimtestation. ESA wil met de nieuwe onderzoeksronde precies dat soort vragen laten beantwoorden, als voorbereiding op langere missies naar bijvoorbeeld de maan of Mars.

Een sector die worstelt op aarde

Terwijl ESA vooruitkijkt naar de ruimte, blijkt kweekvlees op aarde nog geen gemakkelijke business. Het Nederlandse bedrijf Upstream Foods, dat gekweekt vet ontwikkelde voor gebruik in vleesvervangers, heeft de deuren gesloten. De oprichter noemt moeilijkheden bij het ophalen van investeringsgeld als reden. Het is een teken dat de sector, ondanks jarenlange beloftes, nog ver verwijderd is van grootschalige, winstgevende productie.

Toch gaat de ontwikkeling elders door. Het Indiase bedrijf Biokraft Foods organiseert een kookwedstrijd waarbij chef-koks met gekweekte kip aan de slag gaan, om zo meer bekendheid te geven aan het product. En de Britse start-up Multus Biotechnology werkt samen met het bedrijf Fishway aan gekweekte vis. Multus levert daarbij een AI-systeem voor media-optimalisatie — het slimmer samenstellen van de voedingsvloeistof waarin cellen groeien — terwijl Fishway expertise inbrengt over de cellijn van vissen, de basisset cellen waaruit het weefsel wordt opgekweekt.

Wat je het noemt, bepaalt of mensen het willen eten

Of consumenten kweekvlees straks omarmen, hangt niet alleen af van de techniek maar ook van taal. Onderzoek van de Britse voedselautoriteit Food Standards Agency laat zien dat de term 'lab-grown' (letterlijk: in het lab gekweekt) twintig procentpunt beter wordt begrepen door consumenten dan de term 'cell-cultivated'. Van de ondervraagden zegt 26 procent bereid te zijn kweekvlees in hun dieet op te nemen wanneer die eerste, bekendere term wordt gebruikt. Dat verschil laat zien hoe belangrijk communicatie is voor een technologie die toch al met wantrouwen te maken heeft.