Duitsland presenteert eerste nationaal actieplan voor kweekvlees

De branchevereniging CellAg Deutschland e.V. bracht het rapport uit na een brede raadpleging onder wetenschappers, bedrijven, start-ups, boeren en beleidsmakers. Het project loopt onder de vlag van FEASTS, een onderzoeksprogramma van Horizon Europe dat de Europese cellulaire landbouw wil versterken. Cellulaire landbouw omvat onder meer kweekvlees: eiwitten die groeien uit dierlijke cellen in een tank, zonder dat er een dier voor hoeft te sterven.

Trage goedkeuring grootste knelpunt

Uit de consultatie komt één probleem steeds naar voren: de goedkeuringsprocedure voor novel foods, de EU-regeling voor nieuwe voedingsmiddelen. Op papier duurt die 17 maanden, maar in de praktijk rekken bedrijven en onderzoekers de procedure vaak op tot meer dan drie jaar. Bovendien ligt de uiteindelijke beslissing niet bij wetenschappers, maar bij een politiek orgaan: het Permanent Comité voor Planten, Dieren, Levensmiddelen en Diervoeders (PAFF). Daardoor kan een product dat door voedselwaakhond EFSA veilig is bevonden, alsnog worden tegengehouden om politieke redenen.

Het actieplan noemt vier gebieden waarop actie nodig is: regelgeving, financiering, landbouw en publiek vertrouwen. Op regelgevingsgebied pleit CellAg voor een nationaal loket dat bedrijven begeleidt, meebetaalt aan aanvraagkosten voor het mkb en standaarddossiers aanbiedt voor hele productcategorieën. Op EU-niveau moeten er bindende termijnen komen per beoordelingsstap, en moeten lidstaten die van een positief EFSA-advies afwijken dat schriftelijk motiveren. Ook zouden bedrijven een aanvraag moeten kunnen starten met kleinere productvolumes, zodat ze niet in één keer aan alle eisen hoeven te voldoen.

Geld, boeren en het vertrouwen van de consument

Duitsland wordt daarnaast opgeroepen om tijdens de onderhandelingen over de EU Biotech Act te pleiten voor het schrappen van een uitzondering die novel foods buiten de regulatory sandboxes van die wet houdt. Volgens CellAg is dat inconsistent met de eigen steun van Duitsland aan zowel de Biotech Act als de Europese eiwitstrategie.

Financieel blijkt vooral de stap naar opschaling lastig: het bouwen van grotere bioreactoren en proeffabrieken kost veel kapitaal. Het rapport bepleit een instrument waarbij de overheid private investeringen euro voor euro matcht, plus gerichte subsidieoproepen bij de Duitse ministeries BMLEH en BMFTR. Als voorbeeld wijst het naar Nederland, dat via het Nationaal Groeifonds 60 miljoen euro heeft vrijgemaakt voor cellulaire landbouw.

Voor de landbouwsector ziet het rapport vooral kansen in toelevering: grondstoffen voor kweekmedia, het afnemen van celmateriaal en energievoorziening. Landbouwadviseurs blijven sceptisch over het idee dat boeren zelf bioreactoren gaan runnen, vanwege de hoge eisen aan steriliteit en de benodigde investeringen. Om het publiek vertrouwd te maken met kweekvlees stelt CellAg een landelijk proefproeverijprogramma voor, onafhankelijke data over energie-, water- en landgebruik, en communicatie die draait om het eindproduct in plaats van de productietechniek.