Biotech & leven › Kweekvlees & cellulaire landbouw
Israëlische startup wil dierlijke eiwitten kweken met plantencellen
Het Israëlische bedrijf Asterix Foods heeft 4,2 miljoen dollar opgehaald om dierlijke eiwitten zoals die in melk en eieren na te maken met plantencellen in plaats van dieren. De techniek moet goedkoper en sneller zijn dan bestaande methodes met gist of schimmels, en richt zich op complexe eiwitten die tot nu toe lastig kunstmatig te maken waren.
Asterix Foods, opgericht in 2022 door bioloog Dan Even, kwam deze week naar buiten met een investeringsronde van 4,2 miljoen dollar. Het geld komt van onder meer CPT Capital, Grok Ventures, ReGen Ventures en de bekende voedseltech-investeerder SOSV. Met de financiering wil het bedrijf zijn team uitbreiden en een proeffabriek opzetten om samples naar de voedingsmiddelenindustrie te sturen.
Complexe eiwitten uit plantencellen
Waar veel bekende bedrijven in deze sector, zoals producenten van kunstmatig weiproteïne, gebruikmaken van precisiefermentatie met gist of schimmels, kiest Asterix voor een andere route: plantcelkweek. Daarbij worden losse plantencellen in vloeistof gekweekt in bioreactoren, in plaats van complete planten. Volgens Even is dat proces beter geschikt voor zogeheten glycoproteïnen: eiwitten met suikerketens die heel precies gevormd moeten worden om goed te functioneren. Voorbeelden zijn lactoferrine, een eiwit uit moedermelk, en ovomucoïde uit eiwit. "Plantencellen kunnen die precieze suikerstructuren makkelijker aanbrengen dan gist of schimmels", zegt Even. Microbiële fermentatie werkt volgens hem vooral goed voor simpelere eiwitten, zoals het whey-eiwit bèta-lactoglobuline, waar veel concurrenten zich op richten.
Goedkoper dan traditionele bioreactoren
Asterix zegt geld te besparen door te werken met goedkope, herbruikbare plastic zakken als kweeksysteem, die met gammastraling gesteriliseerd kunnen worden. Dat is volgens Even veel goedkoper dan de grote, stalen bioreactoren met stoomreiniging die veel fermentatiebedrijven gebruiken. Eén zo'n kweekeenheid kost volgens hem een paar honderd dollar, tegenover miljoenen voor traditionele bioreactoren. Wel groeien de plantencellen langzamer: een verdubbeling van de celmassa duurt 10 tot 15 uur, tegenover ongeveer drie uur bij microbiële fermentatie. Daar staat tegenover dat de cellen bij kamertemperatuur groeien, wat energie scheelt, en dat de installaties bijna het hele jaar door kunnen draaien zonder lange stilstand voor onderhoud en reiniging.
Licentiemodel voor voedselbedrijven
Asterix wil zijn technologie niet zelf op grote schaal gaan produceren, maar in licentie geven aan zuivelbedrijven, ingrediëntenmakers en andere voedselproducenten. Die krijgen dan de bioreactoren, celllijnen en het volledige proces aangeleverd, maar blijven zelf verantwoordelijk voor de productie, het liefst naast hun bestaande fabrieken. Ook de zuivering van het eindproduct, de zogeheten downstream processing, is volgens Even eenvoudiger dan bij fermentatie, omdat de cellen het eiwit direct uitscheiden in een goedkoop kweekmedium. Dat scheelt dure zuiveringsstappen achteraf.
Achtergrond & begrippen
Wat betekent dit voor de toekomst? Als plantcelkweek inderdaad goedkoper blijkt dan fermentatie met gist of schimmels, kan dat de productie van complexe dierlijke eiwitten zoals moedermelkeiwitten en eiwitten uit ei toegankelijker maken voor de voedingsindustrie. Dat zou de ontwikkeling van dierproefvrije zuivel- en eiproducten kunnen versnellen, al moet nog blijken of het proces ook op grote industriële schaal net zo goedkoop en betrouwbaar werkt.
- Plantcelkweek
- Het kweken van losse plantencellen in vloeistof in bioreactoren, in plaats van hele planten te laten groeien, om er bijvoorbeeld eiwitten uit te oogsten.
- Glycosylering
- Het proces waarbij suikerketens aan een eiwit worden vastgemaakt; dit bepaalt vaak hoe goed een eiwit werkt en vouwt.
- Glycoproteïne
- Een eiwit met suikerketens eraan vast, zoals lactoferrine, waarvan de functie sterk afhangt van een correcte glycosylering.
- Precisiefermentatie
- Een techniek waarbij micro-organismen zoals gist of schimmels genetisch worden aangepast om specifieke eiwitten te produceren, vaak gebruikt als alternatief voor dierlijke eiwitten.
- Downstream processing
- De stap na de eiwitproductie waarin het gewenste eiwit uit het kweekmedium wordt gezuiverd en geoogst.
- Bioreactor
- Een vat of systeem waarin cellen of micro-organismen onder gecontroleerde omstandigheden worden gekweekt om stoffen zoals eiwitten te produceren.
- Eiwitsecretie
- Het uitscheiden van een geproduceerd eiwit door een cel naar de omringende vloeistof, wat het oogsten ervan vereenvoudigt.
Bronnen
Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.
