Biotech & leven › CRISPR & genbewerking

Wetenschappers: 'teruggebrachte' dieren zijn geen echte dieren van uitgestorven soort

· Bijgewerkt 12 november 2026, 01:47 · 2 min leestijd

CRISPR & genbewerking
Beeld: Phys.org

Bedrijven claimen steeds vaker dat ze uitgestorven dieren zoals de dodo of de buidelwolf terug kunnen brengen met gentechnologie. Twee Amerikaanse biologen zetten in een nieuwe publicatie vraagtekens bij die claim: wat er ontstaat is volgens hen geen teruggekeerde soort, maar een genetisch aangepast dier van een levende verwant.

De gedachte is aantrekkelijk: dankzij DNA-onderzoek en gene-editing zouden uitgestorven dieren opnieuw kunnen rondlopen. Denk aan de mammoet, de dodo of de sabeltandtijger. Maar volgens Andrew Davinack en Charlotte K. Daniels van Wheaton College in de Amerikaanse staat Massachusetts klopt dat beeld niet. In een opiniestuk in het wetenschappelijke tijdschrift Biology Letters leggen zij uit waarom genetische manipulatie een uitgestorven soort niet echt terug kan brengen.

Als voorbeeld gebruiken de onderzoekers het Dire Wolf Project van het biotechbedrijf Colossal Biosciences. Dat bedrijf maakte vorig jaar wereldwijd nieuws met de claim dat het de dire wolf, een roofdier dat ruim tienduizend jaar geleden uitstierf, had laten herleven. In werkelijkheid paste Colossal cellen van de gewone grijze wolf aan, een verre levende verwant van de dire wolf. De onderzoekers maakten twintig aanpassingen in veertien genen en kloonden daarmee wolpups met een aantal kenmerken die aan de dire wolf worden toegeschreven, zoals een dikkere vacht en een stevigere kaak.

Waarom het geen echte terugkeer is

Davinack en Daniels benadrukken dat de resulterende dieren genetisch gezien gewoon grijze wolven blijven, met een paar ingebouwde kenmerken. Het zijn geen dire wolven die terugkomen uit uitsterven. De reden: het nabouwen van enkele uiterlijke eigenschappen herstelt niet de evolutionaire geschiedenis van een soort, en ook niet de genetische variatie die ooit binnen een hele populatie bestond. Daarnaast is het onmogelijk om de oorspronkelijke leefomgeving te herstellen: de andere diersoorten, de concurrentie en de omstandigheden die de evolutie van het dier ooit vormgaven, zijn voorgoed verdwenen. Zulke dieren kunnen volgens de onderzoekers wel wetenschappelijke of ecologische waarde hebben als 'proxy' of imitatie, maar ze zijn geen voortzetting van de uitgestorven diersoort zelf.

Eén uitzondering: bevroren embryo's

Niet elke vorm van zogeheten de-extinctie is volgens de auteurs hetzelfde. Als wetenschappers een dier zouden kunnen klonen uit daadwerkelijk bewaard biologisch materiaal, zoals een ingevroren embryo of bevroren cellen van het uitgestorven dier zelf, dan ligt dat anders. In dat geval blijft er een directe biologische lijn bestaan met de oorspronkelijke soort, in plaats van een door mensen nagebouwde kopie op basis van een verwante soort.

De onderzoekers zien wel een nuttige toepassing voor de ontwikkelde technologie, maar dan niet gericht op uitgestorven dieren. Dezelfde technieken voor gene-editing en klonen kunnen worden ingezet om de genetische diversiteit van bedreigde, nog levende diersoorten te vergroten. Dat kan helpen om de schadelijke gevolgen van inteelt binnen kleine, geïsoleerde populaties te verminderen. Daarmee verschuift het doel van 'dieren terughalen uit het verleden' naar 'dieren die nu nog leven, beter beschermen voor de toekomst'.

Achtergrond & begrippen

Wat betekent dit voor de toekomst? Deze discussie laat zien dat gentechnologie grenzen heeft: ze kan uiterlijke kenmerken nabouwen, maar geen verloren evolutionaire geschiedenis herstellen. Voor de toekomst van natuurbehoud is dat relevant, omdat het de aandacht verlegt van spectaculaire 'de-extinctie' naar het praktischer en mogelijk effectievere gebruik van gene-editing om bestaande, bedreigde diersoorten genetisch gezonder en veerkrachtiger te maken.

De-extinctie
Het proberen terug te brengen van een uitgestorven diersoort met behulp van biotechnologie.
Gene-editing
Een techniek waarmee wetenschappers gericht stukjes DNA in het erfelijk materiaal van een organisme aanpassen.
Klonen
Het maken van een genetisch identieke kopie van een organisme, vaak op basis van bewaarde cellen.
Genetische diversiteit
De mate van variatie in het DNA binnen een populatie van dieren, belangrijk voor hun weerstand en overlevingskansen.
Inteelt
Voortplanting tussen nauw verwante dieren, wat kan leiden tot meer erfelijke afwijkingen en een kwetsbaardere populatie.
Evolutionaire lijn (lineage)
De ononderbroken keten van voorouders en nakomelingen waaruit een soort door de tijd heen is ontstaan.

Bronnen

Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.

Meer over CRISPR & genbewerking