Biotech & leven › CRISPR & genbewerking
Na dodelijk ongeval in gentherapieproef: bedrijf presenteert veiligheidsaanpak
Een dodelijk incident vorig jaar in een klinische proef met gentherapie voor een hersenziekte zorgde voor grote onrust onder wetenschappers. Het Amerikaanse biotechbedrijf Capsida Biotherapeutics presenteerde nu de resultaten van het onderzoek naar de oorzaak en stelt nieuwe veiligheidstests voor om zulke risico's in de toekomst vroeger op te sporen.
Het overlijden van een patiënt in een klinische proef met gentherapie voor een hersenziekte zette vorig jaar de hele sector op scherp. Veel wetenschappers die werkten aan vergelijkbare behandelingen voor ernstige hersenaandoeningen vroegen zich af of hun aanpak nog wel veilig genoeg was. Gentherapie geldt al jaren als een van de meest kansrijke manieren om ziekten te bestrijden die ontstaan door fouten in het DNA, juist omdat het de onderliggende oorzaak aanpakt in plaats van alleen de symptomen. Een sterfgeval tijdens een proef raakt daarom niet alleen het ene bedrijf, maar het vertrouwen in de hele onderzoekslijn.
Oorzaak nog niet volledig duidelijk
Onderzoekers van Capsida Biotherapeutics presenteerden afgelopen vrijdag een uitgebreide analyse van het incident. Ze konden niet exact vaststellen wat de precieze doodsoorzaak was, maar deelden wel nieuwe inzichten in de risico's die aan dit type behandeling kleven. Volgens Nicholas Flytzanis, chief research and innovation officer van het bedrijf, is dat op zichzelf al een belangrijke stap vooruit. Hij zei dat het team nu een raamwerk aan het opbouwen is om dit soort risico's beter te testen voordat een behandeling bij mensen wordt toegepast. Flytzanis benadrukte dat het specifieke, nieuw ontdekte risico volgens hem wél te meten en te voorspellen is, wat eerder dit jaar nog onzeker leek.
Testen op apen als vangnet
De kern van de voorgestelde oplossing ligt in verbeterde proeven met apen voorafgaand aan humane studies. Door gerichter te testen in deze dierstudies, hopen de onderzoekers gevaarlijke reacties op de gentherapie al vroeg op te sporen, ruim voordat patiënten worden behandeld. Dat zou toekomstige klinische proeven veiliger moeten maken, zonder dat veelbelovende behandelingen tegen hersenziekten volledig van de plank moeten. Voor patiënten met zeldzame en vaak ongeneeslijke hersenaandoeningen, voor wie weinig andere behandelopties bestaan, is het belangrijk dat onderzoek kan doorgaan. Tegelijkertijd tonen de bevindingen dat de wetenschap nog altijd niet alle risico's van gentherapie volledig doorgrondt, zeker niet wanneer het DNA direct in de hersenen wordt afgeleverd. Toezichthouders en andere onderzoeksgroepen zullen de komende tijd naar verwachting kritisch kijken naar de voorgestelde testmethode, voordat die breed wordt toegepast in nieuwe proeven.
Achtergrond & begrippen
Wat betekent dit voor de toekomst? Dit onderzoek laat zien dat de gentherapiesector leert van een ernstig incident in plaats van het af te doen als onverklaarbaar toeval. Als het voorgestelde testraamwerk met apen inderdaad risico's vroeger blootlegt, kan dat toekomstige patiënten met hersenziekten beschermen zonder dat veelbelovend onderzoek stilvalt. Het voorbeeld onderstreept ook dat strengere veiligheidschecks vóór humane studies waarschijnlijker worden in de hele sector.
- Gentherapie
- Een behandeling waarbij genetisch materiaal in het lichaam wordt ingebracht om een ziekte te genezen of te verminderen, vaak door een fout in het DNA te herstellen of te compenseren.
- Klinische proef
- Een wetenschappelijk onderzoek waarbij een nieuwe behandeling bij mensen wordt getest op veiligheid en werkzaamheid, meestal in meerdere fasen.
- Preklinisch onderzoek
- Onderzoek naar een behandeling dat plaatsvindt vóór testen bij mensen, vaak in dierstudies, om risico's en effectiviteit in te schatten.
- Risicoraamwerk
- Een systematische methode om mogelijke gevaren van een behandeling vooraf te herkennen en te beoordelen, zodat daarmee rekening kan worden gehouden in verdere ontwikkeling.
- Chief research and innovation officer
- De functietitel van de leidinggevende die binnen een bedrijf verantwoordelijk is voor wetenschappelijk onderzoek en vernieuwing.
Bronnen
Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.