Biotech & leven › CRISPR & genbewerking
Versant en Lilly pompen 100 miljoen in genentherapie zonder virus
Durfinvesteerder Versant Ventures en farmaceut Eli Lilly steken samen met andere investeerders 100 miljoen dollar in het nieuwe Amerikaanse biotechbedrijf Seawolf Therapeutics. De start-up wil genen bij patiënten afleveren zonder gebruik van virussen, een van de hardnekkigste problemen in de genentherapie. Ook farmaceut Sanofi gaat met het bedrijf samenwerken.
Genentherapie belooft ernstige en vaak zeldzame erfelijke ziekten in één behandeling te genezen door een gezonde kopie van een defect gen in het lichaam van een patiënt te brengen. Dat lijkt simpel, maar het grootste probleem zit in de bezorging: hoe krijg je nieuw DNA precies in de juiste cellen? Het antwoord van de afgelopen decennia was vrijwel altijd: met een virus. Seawolf Therapeutics, de nieuwe start-up achter deze investeringsronde, wil daar verandering in brengen.
Virussen als bezorgdienst met gebreken
Bij de meeste bestaande genentherapieën wordt een onschadelijk gemaakt virus gebruikt, meestal een zogeheten adeno-geassocieerd virus (AAV), om het gezonde gen de cel binnen te smokkelen. Deze aanpak werkt en wordt wereldwijd in honderden klinische studies getest. Maar virale bezorging heeft stevige nadelen. Het lichaam van een patiënt maakt na een behandeling antistoffen tegen het virus. Daardoor kan iemand in de praktijk maar één keer met dezelfde virale genentherapie worden behandeld. Mocht de eerste dosis niet voldoende werken, of mocht het effect na jaren wegebben, dan is een tweede ronde vaak onmogelijk. Daarnaast zijn hoge doses van virale vectoren nodig om genoeg cellen te bereiken, en die hoge doses kunnen tot serieuze bijwerkingen leiden, waaronder gevaarlijke ontstekingsreacties. Vooral bij behandelingen die het hele lichaam moeten bereiken, zoals bij spierziekten, is dat een groot obstakel.
Honderd miljoen dollar voor een nieuwe aanpak
Seawolf Therapeutics wil deze beperkingen omzeilen door genen zonder virus bij patiënten af te leveren. Het bedrijf maakt daarmee deel uit van een groeiende groep onderzoekers en biotechbedrijven die al jaren zoeken naar virusvrije alternatieven, bijvoorbeeld met behulp van vetbolletjes (lipide-nanodeeltjes) of andere technieken die DNA of RNA naar cellen vervoeren zonder het immuunsysteem te activeren. Tot nu toe is geen van die alternatieven erin geslaagd om de effectiviteit van virale vectoren te evenaren voor de behandeling van erfelijke ziekten. Dat maakt de investering van 100 miljoen dollar opvallend: zowel Versant Ventures, een gerenommeerde Amerikaanse durfinvesteerder in biotech, als farmaceutisch gigant Eli Lilly zetten hun geld in op een probleem waarop al veel goed gefinancierde academische groepen en bedrijven zijn gestuit. Daarnaast heeft Sanofi, een van de grootste farmaceutische bedrijven ter wereld, een apart samenwerkingscontract met Seawolf Therapeutics getekend.
Waarom dit de sector kan veranderen
Als Seawolf Therapeutics erin slaagt om genen effectief en veilig zonder virus af te leveren, zou dat de deur openen voor herhaalde behandelingen bij patiënten. Dat is vooral belangrijk voor ziekten waarbij één dosis niet genoeg is, of waarbij de behandeling na verloop van tijd moet worden herhaald. Het zou ook de hoge kosten en productie-uitdagingen van virale genentherapieën kunnen verminderen, omdat virussen in gespecialiseerde en dure fabrieken moeten worden gekweekt. Details over de precieze technologie van Seawolf Therapeutics zijn nog niet vrijgegeven. Het bedrijf moet nu laten zien of het idee ook in de praktijk, in dierstudies en uiteindelijk bij patiënten, overeind blijft.
Achtergrond & begrippen
Wat betekent dit voor de toekomst? Als virusvrije genentherapie werkt, kunnen patiënten mogelijk meerdere keren worden behandeld in plaats van maar één keer, en nemen de risico's van hoge virusdoses af. Dat zou genentherapie toegankelijker en veiliger kunnen maken voor een grotere groep zeldzame en erfelijke ziekten.
- Genentherapie
- Een behandeling waarbij een gezonde kopie van een gen in het lichaam van een patiënt wordt ingebracht om een erfelijke ziekte te genezen of te verlichten.
- Virale vector
- Een onschadelijk gemaakt virus dat wordt gebruikt om genetisch materiaal de cellen van een patiënt binnen te brengen.
- AAV (adeno-geassocieerd virus)
- Een veelgebruikt, ongevaarlijk virus dat als bezorgmiddel dient in veel bestaande genentherapieën.
- Antilichamen
- Eiwitten die het immuunsysteem aanmaakt om een virus te herkennen en te bestrijden, waardoor een tweede behandeling met hetzelfde virus vaak niet meer werkt.
- Lipide-nanodeeltjes
- Microscopisch kleine vetbolletjes die worden gebruikt als alternatief voor virussen om DNA of RNA naar cellen te vervoeren.
- Durfinvesteerder (venture capital)
- Een investeringsfonds dat geld steekt in veelbelovende maar risicovolle jonge bedrijven, in ruil voor een aandeel in het bedrijf.
Bronnen
Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.