Biotech & leven › CRISPR & genbewerking

Chinese onderzoeker ontslagen na dodelijk gentherapie-experiment op kind

· Bijgewerkt 17 november 2026, 01:11 · 2 min leestijd

CRISPR & genbewerking
Beeld: Nature News

Een Chinese neurowetenschapper die een experimentele gentherapie leidde waarbij een zesjarig meisje overleed, is ontslagen door de autoriteiten in Shanghai. Onderzoek wijst uit dat zijn team waarschuwingssignalen in een veiligheidsrapport negeerde en regels overtrad. Ook het ziekenhuis en de ethische commissie krijgen harde kritiek.

Zilong Qiu, neurowetenschapper aan de Shanghai Jiao Tong University School of Medicine, leidde een team dat een experimentele gentherapie ontwikkelde voor een zesjarig meisje met het Snijders Blok-Campeau-syndroom, een zeldzame aangeboren hersenaandoening. De therapie werd met behulp van een virus, een zogeheten virale vector, in de rug van het meisje ingespoten. Via het zenuwstelsel reisde het virus naar haar brein om daar genetisch materiaal af te leveren. Het meisje overleed in maart 2025 aan medische complicaties in het Xinhua-ziekenhuis in Shanghai, kort na de behandeling.

Onderzoek legt fouten bloot

De gemeente Shanghai stelde een onderzoek in naar de zaak. Daaruit blijkt dat Qiu en zijn team zich niet aan de geldende regels hielden en een belangrijk waarschuwingssignaal negeerden. Ongeveer een maand voordat het meisje de behandeling kreeg, bleek uit een voorbereidende dierproef dat apen leverschade hadden opgelopen door de therapie. Qius team informeerde de verantwoordelijke klinische onderzoeker in het Xinhua-ziekenhuis niet op tijd over die uitkomst, waardoor het risico volgens de Chinese autoriteiten niet de aandacht kreeg die het verdiende. Ook het ziekenhuis zelf krijgt forse kritiek. De ethische commissie van Xinhua had het onderzoeksteam gevraagd extra bewijs te leveren over de veiligheid van de behandeling, maar keurde de proef toch goed zonder dat materiaal te hebben ontvangen. Daarnaast vermeldde het toestemmingsformulier dat de ouders van het meisje moesten ondertekenen niet dat overlijden een mogelijk risico van de behandeling was.

Straffen voor betrokkenen

Qiu is ontslagen als adjunct-directeur van het Songjiang Research Institution, een instituut verbonden aan zijn universiteit. Een collega-onderzoeker, werkzaam in het Xinhua-ziekenhuis, is eveneens ontslagen. Beiden mogen de komende vijf jaar geen wetenschappelijke projecten meer leiden of daaraan deelnemen en staan nu op een nationale lijst van personen die zich schuldig hebben gemaakt aan ernstige schendingen van de wetenschappelijke integriteit. De klinische onderzoeker die destijds verantwoordelijk was voor het onderzoek in het ziekenhuis is zijn functie als hoofd onderzoek kwijt. Ook twee leden van de ethische commissie van het ziekenhuis zijn bestraft. Zowel de universiteit als het ziekenhuis is openlijk teruggefloten en moet de eigen werkwijze onder de loep nemen.

Snelle testroute onder vuur

De proef liep via een Chinese snelle testroute voor medische behandelingen, de zogeheten investigator-initiated trials. Via deze route kunnen onderzoekers en biotechbedrijven nieuwe behandelingen snel testen in ziekenhuizen, zonder toezicht van de nationale toezichthouder vooraf. Volgens Jiayou Shi, juridisch expert aan de Renmin University in Beijing, stuurt het ontslag van Qiu een duidelijk signaal naar onderzoeksinstellingen en ziekenhuizen in heel het land. China heeft in mei de controle op dit soort proeven al aangescherpt, wat volgens Shi vergelijkbare zaken in de toekomst moet voorkomen. Lizzi Lee, die het technologiebeleid van China onderzoekt bij het Asia Society Policy Institute in New York, noemt de zaak een waarschuwing voor de snelgroeiende Chinese biotechsector. Volgens haar loopt het toezicht op klinische proeven niet altijd mee met het tempo waarin de sector zich ontwikkelt. Ze prijst wel de openheid van het onderzoeksrapport over wat er precies is misgegaan.

Achtergrond & begrippen

Wat betekent dit voor de toekomst? Deze zaak laat zien dat de snelle opmars van gentherapie in China niet altijd gepaard gaat met voldoende veiligheidswaarborgen. Het vergroot de druk op toezichthouders wereldwijd om experimentele behandelingen bij kinderen strenger te beoordelen voordat ze worden toegepast. Tegelijk kan het vertrouwen in snelle testroutes voor veelbelovende therapieën hierdoor afnemen, wat de ontwikkeling van nieuwe behandelingen kan vertragen.

Gentherapie
Een behandeling waarbij genetisch materiaal in het lichaam van een patiënt wordt gebracht om een ziekte te genezen of te verlichten.
Virale vector
Een onschadelijk gemaakt virus dat wordt gebruikt om genetisch materiaal naar cellen in het lichaam te vervoeren.
Snijders Blok-Campeau-syndroom
Een zeldzame erfelijke aandoening die de ontwikkeling van de hersenen beïnvloedt en leidt tot onder meer leer- en gedragsproblemen.
Preclinische studie
Onderzoek naar de veiligheid en werking van een behandeling in dieren of cellen, voordat die bij mensen wordt getest.
Investigator-initiated trial
Een Chinese snelle testroute waarbij onderzoekers en ziekenhuizen zelf experimentele behandelingen mogen testen, met minder toezicht vooraf van de nationale toezichthouder dan bij reguliere klinische proeven.
Ethische commissie
Een onafhankelijke commissie binnen een ziekenhuis of instelling die vooraf beoordeelt of een medisch experiment verantwoord en veilig genoeg is om uit te voeren.

Bronnen

Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.

Meer over CRISPR & genbewerking