Klimaat & energie › Direct air capture & geo-engineering

Vermalen gesteente op akkers moet CO2-opname uit de lucht versnellen

Ā· Bijgewerkt 18 november 2026, 01:45 Ā· 2 min leestijd

Direct air capture & geo-engineering
Beeld: Phys.org

Onderzoekers van de University of California, Davis testen of fijngemalen basaltgesteente op landbouwgrond de natuurlijke afbraak van CO2 in de atmosfeer kan versnellen. Dit proces, bekend als enhanced rock weathering, bootst een geologisch mechanisme na dat normaal honderdduizenden jaren duurt. Volgens de onderzoekers zou de methode op termijn miljarden tonnen CO2 per jaar kunnen vastleggen, al loopt de wetenschap nog achter op de investeringen van bedrijven als Microsoft en Google.

Op een proefveld bij Yuba City, ten noorden van Sacramento, bestudeert een team van de University of California, Davis (UC Davis) al bijna twee jaar hoe gesteente kan helpen om koolstofdioxide uit de lucht te halen. Het gaat om een versnelde vorm van gesteenteverwering: een natuurlijk proces waarbij regenwater, vermengd met CO2 uit de atmosfeer, koolzuur vormt. Dat koolzuur tast rotsen aan en legt daarbij koolstof vast in bodem en grondwater. Normaal duurt dit proces honderdduizenden jaren. Door fijngemalen basaltgesteente over landbouwgrond te verspreiden, hopen onderzoekers dat proces drastisch te versnellen.

Waarom nu?

Sinds de industriƫle revolutie is de CO2-concentratie in de atmosfeer explosief gestegen. Momenteel ligt die rond 425 deeltjes per miljoen (ppm), ruim 50 procent hoger dan voor het industriƫle tijdperk en het hoogste niveau in bijna 14 miljoen jaar. Volgens bodemkundige Isabel MontaƱez, hoogleraar aard- en planeetwetenschappen aan UC Davis, is het natuurlijke verweringsproces simpelweg te traag om de huidige uitstoot te compenseren. "Zelfs als we volledig op groene energie overstappen, moet er CO2 uit de atmosfeer worden gehaald, omdat er nog altijd historische uitstoot in de lucht hangt die we moeten wegwerken om netto-nul te halen", zegt MontaƱez.

Het team onder leiding van MontaƱez en bodemwetenschapper Toby O'Geen besproeit proefvelden met basaltgruis, een restproduct van de mijnbouw. Door het vermalen oppervlak van het gesteente te vergroten, verloopt de chemische reactie met regenwater veel sneller dan bij gewone verwering. Daarbij ontstaat bicarbonaat, dat ofwel neerslaat in de bodem als een soort kalksteen, ofwel via rivieren naar de oceaan spoelt en daar duizenden jaren opgeslagen blijft.

Potentieel en onzekerheden

De schattingen zijn groot: volgens MontaƱez zou 37 procent van het aardoppervlak geschikt zijn voor landbouw of veeteelt waarop deze methode kan werken. Als dat potentieel volledig wordt benut, zou tot 1 Ơ 5 miljard ton CO2 per jaar kunnen worden vastgelegd. Dat heeft de aandacht getrokken van grote techbedrijven: in 2025 en 2026 investeerden Microsoft en Google tezamen honderden miljoenen dollars in start-ups die zich op deze technologie richten. MontaƱez adviseert Microsoft zelf onbetaald over criteria voor grootschalige toepassing.

Toch waarschuwen de onderzoekers dat de wetenschappelijke onderbouwing achterblijft bij de financiƫle interesse. "Het geld loopt voor op de wetenschap", zegt O'Geen. "We kunnen het nog niet goed in geld uitdrukken, omdat we de omvang van de koolstofvastlegging niet precies kennen." Het UC Davis-team meet daarom nauwgezet de waterchemie op verschillende dieptes in de bodem, om te begrijpen hoe snel en hoe compleet het proces verloopt onder reƫle omstandigheden. Een bijkomend voordeel dat wordt onderzocht: basaltgruis kan ook voedingsstoffen aan de bodem toevoegen, wat de bodemkwaliteit en gewasopbrengst ten goede zou kunnen komen.

Achtergrond & begrippen

Wat betekent dit voor de toekomst? Versnelde gesteenteverwering kan een goedkope, grootschalige aanvulling worden op technieken om CO2 uit de lucht te halen, naast bijvoorbeeld directe luchtafvanginstallaties. Omdat de methode gebruikmaakt van bestaande landbouwgrond en een afvalproduct van de mijnbouw, kan ze relatief eenvoudig wereldwijd worden opgeschaald als de wetenschappelijke onderbouwing op orde komt. De komende jaren moet blijken of de werkelijke koolstofopslag de hoge verwachtingen van investeerders waarmaakt.

Enhanced rock weathering (versnelde gesteenteverwering)
Een techniek waarbij fijngemalen gesteente over land wordt verspreid om het natuurlijke proces van CO2-opname door rotsen te versnellen.
Koolzuur
Een zwak zuur dat ontstaat wanneer regenwater zich mengt met CO2 uit de atmosfeer, en dat rotsen chemisch aantast.
Bicarbonaat
Een stabiele koolstofverbinding die ontstaat bij gesteenteverwering en koolstof langdurig vastlegt in bodem, grondwater of de oceaan.
Basalt
Een vulkanisch gesteente dat snel en effectief reageert met koolzuur, waardoor het geschikt is voor versnelde verwering.
Netto-nul
De situatie waarin de uitstoot van broeikasgassen volledig wordt gecompenseerd door opname of vastlegging, zodat er geen netto toevoeging aan de atmosfeer meer is.
Parts per million (ppm)
Een eenheid die aangeeft hoeveel deeltjes van een stof, zoals CO2, voorkomen per miljoen deeltjes lucht.

Bronnen

Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.

Meer over Direct air capture & geo-engineering