Ruimtevaart › Herbruikbare raketten
Stoke Space haalt miljard dollar op voor race tegen SpaceX
Het Amerikaanse ruimtevaartbedrijf Stoke Space heeft de eerste fase afgerond van een financieringsronde van 1 miljard dollar. Het geld moet helpen bij de bouw van een volledig herbruikbare raket, waarbij niet alleen de onderste maar ook de bovenste trap wordt teruggehaald en hergebruikt. Daarmee gaat Stoke recht de concurrentie aan met marktleider SpaceX op het gebied van goedkope, herbruikbare ruimtevaart.
Race tegen SpaceX
Stoke Space Technologies heeft de eerste fase afgerond van een reusachtige financieringsronde. Het Amerikaanse ruimtevaartbedrijf haalt in totaal 1 miljard dollar op, bovenop de 1,3 miljard dollar die het al eerder ophaalde. Daarmee komt de teller op 2,3 miljard dollar sinds de oprichting. De ronde wordt geleid door Point72 Ventures, het investeringsfonds van hedgefondsmiljardair Steve Cohen, en Spark Capital. Ook Y Combinator en enkele andere investeerders doen mee.
Het geld is bedoeld om op te schalen. Stoke wil zijn productiecapaciteit vergroten, vaker kunnen lanceren en alvast beginnen aan een tweede, grotere raket. CEO Andy Lapsa noemt de ronde expliciet een groeironde, geen ronde om een doorbraak te financieren. Daarmee onderscheidt Stoke zich van branchegenoten als Rocket Lab, Relativity Space en Firefly Aerospace, die wel met SpaceX concurreren maar niet dezelfde ambitie hebben. Stoke mikt namelijk op iets dat nog nooit is gelukt: een herbruikbare raket waarvan niet alleen de onderste trap terugkeert, maar ook de bovenste trap die de lading naar de ruimte brengt. SpaceX doet dat bij de Falcon 9 alleen met de eerste trap; de tweede trap verbrandt in de atmosfeer.
Koelen met vloeibare waterstof
De grootste technische horde bij een volledig herbruikbare raket is het beschermen van de bovenste trap tegen de extreme hitte van terugkeer in de atmosfeer. SpaceX worstelt hiermee al jaren bij zijn Starship-project, dat sinds 2013 meer dan 10 miljard dollar heeft gekost en nog altijd niet in een baan om de aarde is beland. Stoke kiest voor een andere aanpak dan een traditioneel hitteschild: het bedrijf pompt superkoude vloeibare waterstof door het oppervlak van de raket. Die actieve koeling is uitgebreid getest op de grond en moet vanaf de eerste vlucht standhouden. Volgens Lapsa gebruikt Stoke in de eerste vluchten bewust meer koelmiddel dan strikt nodig is, als extra veiligheidsmarge.
Eerste lancering in 2027
Stoke verwacht dat zijn eerste raket, de Nova Pathfinder, begin 2027 kan lanceren. Op de testlocatie Moses Lake in de Amerikaanse staat Washington zijn de structurele en operationele tests van de eerste trap al afgerond. De komende stap is het gezamenlijk testvuren van beide trappen op de grond. De Nova Pathfinder kan drie ton aan lading naar een lage baan om de aarde brengen, wat volgens Lapsa het grootste debuutvermogen van elke Amerikaanse raketbouwer zou zijn. Er liggen al lanceercontracten klaar. Lapsa benadrukt dat het bedrijf sowieso naar een succesvolle eerste vlucht toewerkt, ongeacht de uitkomst van deze investeringsronde: er liggen meerdere exemplaren van de Pathfinder in productie.
Daarnaast kondigt Stoke een grotere opvolger aan: de Nova Block 2. Die moet vanaf 2029 vijftien ton naar een lage baan om de aarde kunnen brengen, meer dan de Falcon 9 nu kan. Dat jaartal is niet toevallig: SpaceX-topman Elon Musk heeft aangegeven dat de Falcon 9 rond die tijd wordt uitgefaseerd, ten gunste van de Starship. Lapsa ziet daarin een kans. Als grote raketten zoals Starship straks vooral worden ingezet voor de eigen satellietprojecten van SpaceX, ontstaat er ruimte voor bedrijven als Stoke om andere klanten te bedienen. Hij wijst erop dat de hele ruimtevaartsector groeit naarmate er vaker raketten de lucht in gaan, vooral raketten die voor derden vliegen.
Achtergrond & begrippen
Wat betekent dit voor de toekomst? Als Stoke Space erin slaagt om zowel de onderste als de bovenste trap van een raket veilig terug te halen en te hergebruiken, wordt een lancering nog goedkoper dan met de huidige Falcon 9 van SpaceX. Dat kan de toegang tot de ruimte verder verlagen, precies op het moment dat de vraag naar lanceercapaciteit voor satellieten en ruimte-infrastructuur snel groeit. Concurrentie tussen meerdere aanbieders van volledig herbruikbare raketten voorkomt bovendien dat klanten afhankelijk worden van één partij.
- Herbruikbare raket
- Een raket waarvan onderdelen na een lancering worden teruggehaald, gecontroleerd en opnieuw gebruikt, in plaats van weggegooid of verbrand in de atmosfeer.
- Eerste trap (booster)
- Het onderste deel van een raket, dat de grootste motoren bevat en de raket van de grond tilt voordat het loskoppelt.
- Tweede trap
- Het bovenste deel van een raket, dat na het loskoppelen van de eerste trap de lading naar zijn uiteindelijke baan brengt.
- Lage baan om de aarde
- Een baan op enkele honderden kilometers hoogte, waar de meeste satellieten en ruimtestations zich bevinden.
- Hitteschild
- Een beschermende laag die een ruimtevaartuig of raketonderdeel afschermt tegen de extreme hitte die ontstaat bij terugkeer in de atmosfeer.
- Actieve koeling
- Een techniek waarbij een koelmiddel, in dit geval vloeibare waterstof, actief langs een oppervlak wordt gepompt om oververhitting te voorkomen.
- Series E-financieringsronde
- Een laat stadium in de financiering van een startup, waarbij doorgaans grote bedragen worden opgehaald om een bewezen product op te schalen.
Bronnen
Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.
