Ruimtevaart › Herbruikbare raketten
SpaceX heeft NASA niet meer nodig, en dat is een probleem voor Amerika
SpaceX, het bedrijf van Elon Musk en Gwynne Shotwell, groeide dankzij miljarden aan NASA-geld van bijna-faillissement naar marktleider in de ruimtevaart. Nu trekt het bedrijf zich juist terug uit nieuwe overheidscontracten voor astronautenvervoer, maanlanders en militaire lanceringen. Dat is slecht nieuws voor NASA en het Amerikaanse leger, die geen volwaardig alternatief hebben terwijl China en Rusland hun ruimteprogramma's uitbreiden.
Twintig jaar geleden was NASA de reddingsboei van SpaceX. In 2006 kreeg het jonge bedrijf 278 miljoen dollar voor een vrachtschip naar het internationale ruimtestation ISS. In 2008, toen SpaceX de salarissen bijna niet meer kon betalen, volgde een contract van 1,6 miljard dollar voor twaalf vrachtvluchten. Musk en Shotwell hebben later erkend dat die opdrachten het bedrijf van de afgrond redden. In de jaren daarna bouwde SpaceX die relatie verder uit: het won na een rechtszaak tegen de Amerikaanse luchtmacht het recht om mee te dingen naar militaire lanceringen, en in 2020 vloog het de eerste Amerikaanse astronauten sinds 2011 weer zelf naar het ISS, zonder hulp van Rusland. Over twee decennia gerekend ontving SpaceX ongeveer 20 miljard dollar aan NASA-contracten.
SpaceX kiest voor eigen koers
Die balans slaat nu om. SpaceX heeft NASA laten weten uiterlijk in 2030 te stoppen met het vervoeren van astronauten met de Crew Dragon-capsule, het enige betrouwbare transportmiddel dat NASA nu heeft voor het ISS. Shotwell zei in september dat NASA voor bemand ruimtevervoer beter bij concurrent Boeing kan aankloppen: "Laat hen die business maar hebben." Daarnaast verkoopt SpaceX voor na 2028 geen nieuwe commerciële lanceringen meer met de Falcon 9-raket, en wees het bedrijf een uitnodiging van het Space Force af om te bieden op drie nieuwe militaire lanceercontracten. Ook bedrijven die met NASA-geld kleine maanlanders bouwen, krijgen van SpaceX te horen dat het geen lanceerdiensten meer aanbiedt voor hun missies. Opvallend: SpaceX houdt zich wel aan bestaande contracten, en doet dat nog altijd goedkoper en betrouwbaarder dan concurrenten. Het bedrijf tekent alleen geen grote nieuwe opdrachten meer bij in de klassieke lancering- en ruimtevluchtmarkt.
Een gat dat niemand kan vullen
Voor SpaceX zelf is de keuze begrijpelijk: het bedrijf verwacht dat het meeste van zijn toekomstige omzet uit kunstmatige intelligentie en dataservices zal komen, zoals het Starlink-satellietnetwerk en het militaire Starshield-systeem. Voor NASA en het Pentagon ligt dat anders. Geen enkele andere ruimtevaartonderneming, van Boeing en Blue Origin tot United Launch Alliance en Rocket Lab, heeft de afgelopen vijftien jaar kunnen evenaren wat SpaceX op het gebied van raketten, ruimtevaartuigen en herbruikbare technologie heeft neergezet. Zou het Amerikaanse leger binnen een jaar twaalf grote satellieten moeten lanceren, dan is SpaceX het enige bedrijf dat dat nu aankan. Die afhankelijkheid van één speler wordt riskanter nu China zijn ruimteprogramma snel uitbreidt en Rusland, ondanks verouderde technologie, nog altijd een factor van belang is in de ruimte. Oud-NASA-functionaris Lori Garver noemt het een aanstaande "scheiding" waar ze zich nog geen voorstelling van kan maken. De komende jaren moet blijken of Boeing, dat extra geld van NASA krijgt om de rol van SpaceX over te nemen, of een andere partij dat gat daadwerkelijk kan dichten.
Achtergrond & begrippen
Wat betekent dit voor de toekomst? Als de dominante private ruimtevaartpartij zich terugtrekt uit overheidscontracten, moeten NASA en het Amerikaanse leger haastig op zoek naar alternatieven voor astronautenvervoer en lanceringen. Dat vertraagt ruimtevaartplannen juist op het moment dat landen als China hun eigen capaciteiten snel uitbouwen. De verschuiving laat ook zien dat commerciële ruimtevaartbedrijven steeds minder afhankelijk zijn van overheidsgeld en hun eigen, winstgevendere agenda kunnen volgen.
- Crew Dragon
- De bemande ruimtecapsule van SpaceX die astronauten naar het internationale ruimtestation ISS vervoert.
- Falcon 9 / Falcon Heavy
- Herbruikbare raketten van SpaceX die momenteel het meest gebruikte lanceersysteem zijn voor zowel commerciële als militaire ladingen.
- ISS (internationaal ruimtestation)
- Een bemand ruimtestation in een lage baan om de aarde waar astronauten van verschillende landen wetenschappelijk onderzoek doen.
- NASA
- De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie die onder meer wetenschappelijke missies en astronautenvervoer coördineert.
- Space Force
- De Amerikaanse militaire tak die verantwoordelijk is voor ruimtegerelateerde operaties, waaronder satellietlanceringen.
- Commercial Lunar Payload Services (CLPS)
- Een NASA-programma waarbij private bedrijven kleine onbemande landers naar de maan brengen.
- Starlink
- Het satellietnetwerk van SpaceX dat wereldwijd internettoegang biedt en inmiddels een belangrijke inkomstenbron voor het bedrijf is.
- Starshield
- Een militaire variant van Starlink die SpaceX levert aan het Amerikaanse leger voor communicatie en observatie.
- Soyuz
- De Russische ruimtecapsule waarmee NASA-astronauten jarenlang naar het ISS moesten reizen voordat SpaceX dat overnam.
- United Launch Alliance
- Een samenwerkingsverband van Boeing en Lockheed Martin dat raketten bouwt en lanceert, en lange tijd de belangrijkste concurrent van SpaceX was.
Bronnen
Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.
