SpaceX-raketonderdeel botst op de maan en slaat nieuwe krater

De bovenste trap van de Falcon 9 sloeg rond 6.35 uur Nederlandse ochtendtijd in nabij de Einstein-krater, op zo'n 8.690 kilometer per uur. Het object was in januari 2025 gelanceerd om twee maanlanders naar hun bestemming te brengen. Terwijl de eerste trap van de raket terugkeerde naar de aarde, bleef de tweede trap in de ruimte om de landers verder te duwen. Na het uitschakelen van de motor dreef het uitgebrande onderdeel jarenlang rond, tot zwaartekracht en zonneactiviteit het op koers naar de maan zetten.

Geen gevaar, wel wetenschap

NASA benadrukte dat er geen enkel risico was voor de aarde. Het Amerikaanse ruimtevaartagentschap volgde de raketrest wel nauwlettend, deels voor training en deels om na de inslag onderzoek te doen. Zowel NASA's Lunar Reconnaissance Orbiter als de Zuid-Koreaanse Pathfinder Lunar Orbiter stonden klaar om foto's te maken van de inslaglocatie, al kan het dagen duren voordat die beelden binnen zijn. Onderzoeker Benjamin Fernando van het Los Alamos National Laboratory, hoofdauteur van een studie over de verwachte botsing, hield rekening met een zichtbare stofwolk. Amateurastronomen met een telescoop zouden mogelijk een glimp van die ejectawolk kunnen opvangen, al was vooraf niet duidelijk hoe helder die zou zijn.

Waardevolle testcase voor toekomstig maanonderzoek

Voor wetenschappers is de gebeurtenis meer dan een curiositeit. Het biedt een kans om methoden te testen waarmee toekomstige inslagen op de maan nauwkeurig gelokaliseerd kunnen worden, bijvoorbeeld voor seismische experimenten. Ook leren onderzoekers meer over hoe stof en gruis zich gedragen na een inslag, en over de risico's van kunstmatig ruimtepuin voor toekomstige maanmissies. NASA wil op termijn een permanente menselijke aanwezigheid op de maan realiseren, waardoor beter begrip van dit soort inslagen steeds belangrijker wordt. Van oudsher krijgt de maan geregeld te maken met natuurlijke inslagen van meteoroïden, maar kunstmatige botsingen zijn zeldzamer. In de jaren zeventig liet NASA tijdens het Apollo-programma bewust onderdelen op de maan crashen om seismische data te verzamelen.

De verdwenen raketrest was slechts één van de duizenden stukken ruimteafval die momenteel rond de aarde zweven. Volgens het Europees Ruimteagentschap (ESA) gaat het inmiddels om meer dan 46.000 stuks met een gezamenlijk gewicht van 17.000 ton. Experts waarschuwen dat een teveel aan ruimtepuin kan leiden tot een gevaarlijke kettingreactie van botsingen, ook wel het Kessler-syndroom genoemd. SpaceX-directeur Julianna Scheiman zei tijdens een persconferentie dat het bedrijf bij dit soort 'high-energy'-missies altijd de nodige veiligheidsmaatregelen treft, maar dat een combinatie van zonneactiviteit en zwaartekracht de trap alsnog richting de maan stuurde.