Ruimtevaart › Satelliet-megaconstellaties
Tientallen bedrijven jagen op satellietfrequenties naast oppermachtige Starlink
Tientallen bedrijven vroegen bij de Amerikaanse toezichthouder FCC nieuwe satellietfrequenties aan, van techreuzen als Amazon en Blue Origin tot kleine start-ups. Ze concurreren daarmee met marktleider SpaceX, dat alleen al voor zijn nieuwste Starlink-generatie honderdduizend satellieten wil lanceren. Experts betwijfelen of er nog ruimte is voor nieuwkomers naast de gevestigde reuzen.
De Amerikaanse toezichthouder FCC sloot op 6 juli een aanvraagronde voor spectrumlicenties voor satellietcommunicatie in de Ku-, Ka- en V-band. Tientallen bedrijven dienden plannen in voor communicatiesatellieten in een orbitale schil rond de aarde, waaronder gevestigde namen als SpaceX, Amazon en Blue Origin. Maar ook zes onervaren nieuwkomers claimden gezamenlijk meer dan 13.700 satellieten. De vraag is of er nog ruimte is naast de dominantie van marktleider Starlink.
SpaceX vraagt honderdduizend nieuwe satellieten aan
SpaceX, het ruimtevaartbedrijf van Elon Musk, diende verreweg de grootste aanvraag in: 100.000 satellieten voor een derde generatie Starlink, de zogeheten Gen 3. Het bedrijf noemt de opkomst van kunstmatige intelligentie als reden voor de enorme uitbreiding, zes jaar nadat het nog 30.000 satellieten aanvroeg voor Gen 2. Starlink heeft inmiddels ruim 10.000 satellieten in een lage baan om de aarde, die het bedrijf zelf bouwt, lanceert en beheert. Los daarvan vraagt SpaceX ook goedkeuring aan voor tot een miljoen 'orbital data centers': rekencentra in de ruimte voor AI-toepassingen.
Ook andere grote spelers claimen forse aantallen. Amazon kreeg al toestemming voor meer dan 4.500 extra satellieten bovenop zijn Kuiper-netwerk en heeft er inmiddels 390 van de goedgekeurde 3.232 gelanceerd, genoeg om binnenkort commerciële diensten te starten. Blue Origin, het ruimtevaartbedrijf van Jeff Bezos, wil 5.400 satellieten lanceren onder de naam TeraWave, gericht op bedrijven en overheden. Europese operators Eutelsat en SES vroegen uitbreidingen aan voor hun bestaande netwerken, terwijl het Canadese Telesat zich voorbereidt op de eerste lancering van zijn Lightspeed-constellatie in 2028.
Weinig ruimte naast de gevestigde spelers
Voor de zes volledige nieuwkomers - onder wie Rivada, Astra en het bedrijf SN Space van SpinLaunch - wordt het lastig een plek te veroveren, zeggen brancheanalisten. "De voorsprong van SpaceX en de vastberadenheid van Amazon maken het moeilijk voor andere aanbieders van breedband in de Verenigde Staten en bevriende landen," zegt Armand Musey, oprichter van adviesbureau Summit Ridge Group. Volgens Grace Khanuja van marktonderzoeker Novaspace is het voor nieuwkomers geen houdbare strategie om simpelweg de gaten te vullen die Starlink en Amazon nu nog laten liggen. Zodra een niche aantrekkelijk blijkt, kunnen deze techreuzen dankzij hun kapitaal, productiecapaciteit en toegang tot lanceringen snel inspringen en fel concurreren op prijs, waarschuwt ze.
Geopolitiek bepaalt de concurrentie
Toch zien de analisten wel kansen, vooral doordat overheden steeds minder afhankelijk willen zijn van één aanbieder. Landen kiezen bewust voor meerdere satellietoperators om hun digitale soevereiniteit te waarborgen, bijvoorbeeld via diensten als direct-to-cell, waarmee gewone smartphones straks rechtstreeks met satellieten kunnen verbinden. Musey wijst daarnaast op China als onvoorspelbare factor: Chinese megaconstellaties kunnen westerse aanbieders wegconcurreren in ontwikkelingslanden. Landen die zich politiek bij China aansluiten, zullen via regelgeving waarschijnlijk voorrang geven aan Chinese satellietdiensten, verwacht hij, terwijl de Verenigde Staten hetzelfde omgekeerd zullen doen. Volgens Khanuja liggen de beste kansen voor nieuwkomers niet in het najagen van Starlink, maar in gespecialiseerde diensten rond veiligheid, soevereiniteit en specifieke missies. "De winnaars zullen de grote spelers eerder aanvullen dan er rechtstreeks mee concurreren om breedbandklanten," zegt ze.
Achtergrond & begrippen
Wat betekent dit voor de toekomst? De nieuwe golf aanvragen laat zien dat de ruimte rond de aarde in hoog tempo voller raakt, met SpaceX als onbetwiste marktleider. Voor gebruikers kan meer concurrentie leiden tot goedkopere en betere breedbanddiensten, maar de macht verschuift steeds meer naar een handvol techreuzen met eigen raketten en fabrieken. Geopolitieke spanningen, vooral tussen westerse landen en China, zullen naar verwachting bepalen wie waar satellietinternet mag aanbieden.
- FCC
- De Federal Communications Commission is de Amerikaanse toezichthouder die onder meer radiofrequenties en satellietvergunningen verdeelt.
- NGSO
- Afkorting voor non-geostationary orbit: een baan om de aarde waarin satellieten niet vast boven één punt blijven hangen, zoals bij de meeste moderne breedbandconstellaties.
- Ku-, Ka- en V-band
- Verschillende frequentiebanden binnen het radiospectrum die satellieten gebruiken om data naar en van de aarde te sturen; elke band heeft eigen voor- en nadelen qua snelheid en weersgevoeligheid.
- Processing round
- Een procedure waarbij de FCC meerdere aanvragen voor vergelijkbare satellietfrequenties tegelijk beoordeelt, zodat operators eerlijk onderling spectrum kunnen delen.
- Spectrumdeling
- Het proces waarbij meerdere satellietoperators dezelfde radiofrequenties gebruiken zonder elkaars signalen te verstoren.
- Orbitale schil
- Een denkbeeldige laag op een bepaalde hoogte rond de aarde waarin satellieten van een constellatie hun baan draaien.
- Direct-to-cell
- Technologie waarmee gewone smartphones rechtstreeks kunnen verbinden met satellieten, zonder aparte satelliettelefoon of schotel.
Bronnen
Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.
