Ruimtevaart › Herbruikbare raketten
Wereldwijd tekort aan raketten zet satellietbedrijven klem
Er worden meer raketten gelanceerd dan ooit, maar toch kampt de ruimtevaartindustrie met een groeiend tekort aan lanceercapaciteit. Satellietbedrijven vinden steeds moeilijker een plek op een raket, en de situatie dreigt de komende jaren te verergeren.
Nooit eerder gingen zoveel raketten de ruimte in: de afgelopen drie jaar vertrokken er gemiddeld 270 per jaar, ruim drie keer zoveel als tien jaar geleden. Toch spreken kenners van een industrie in paniek. Analistenbureau Quilty Space hoort van klanten dat ze nauwelijks nog een lanceerplek kunnen boeken. Het Canadese satellietbedrijf Telesat kreeg zelfs verzoeken van concurrenten om lanceringen te mogen delen die het zelf al had gereserveerd. Ook techreus Amazon moest de productie van satellieten voor zijn LEO-constellatie vertragen, omdat een groot deel van de bestelde lanceringen nog niet beschikbaar is.
SpaceX draait langzaam de kraan dicht
De belangrijkste oorzaak is SpaceX. Het bedrijf domineerde het afgelopen decennium de markt dankzij zijn herbruikbare raketten, met de Falcon 9 als werkpaard. Maar SpaceX wil die raket geleidelijk uitfaseren ten gunste van de veel grotere Starship. Financiële cijfers laten zien waarom: in het tweede kwartaal van 2026 kwam 4,3 miljard dollar van de 7,8 miljard dollar omzet uit het eigen Starlink-netwerk, terwijl commerciële lanceringen nog maar een fractie opleveren. SpaceX vloog de Falcon 9 vorig jaar 165 keer, en dat aantal loopt dit jaar al terug. Volgens ingewijden wil het bedrijf na 2028 zelfs stoppen met commerciële lanceringen en de raket alleen nog voor overheidsopdrachten inzetten.
Oorlog in Oekraïne zette de markt op scherp
De kwetsbaarheid van de markt gaat terug tot de Russische inval in Oekraïne in 2022. Westerse bedrijven konden daardoor niet langer gebruikmaken van Russische Sojoez- en Proton-raketten. Precies op dat moment kampten Europa's Ariane 6 en de Amerikaanse Vulcan-raket van United Launch Alliance met jarenlange vertragingen bij hun opvolgers. Alleen SpaceX kon het gat vullen: het aantal Falcon 9-vluchten steeg van 31 in 2021 naar 91 in 2023. Zo werd het bedrijf de onmisbare ruggengraat van de westerse ruimtevaart, van Europese Galileo-satellieten tot NASA-astronauten.
Vulcan en New Glenn blijven achter op schema
De twee raketten die verlichting moesten brengen, hebben zelf grote moeite hun startcadans op te voeren. Vulcan kampt met problemen bij zijn vaste stuwraketten, gebouwd door Northrop Grumman, waardoor het Pentagon al lanceringen naar SpaceX verplaatste. Blue Origins New Glenn boekte in november 2025 nog een geslaagde landing van de eerste trap, maar in april 2026 explodeerde de raket tijdens een hete vuurtest en werd het enige lanceerplatform verwoest. New Glenn ligt daardoor minstens tot eind 2026 stil. Met duizenden geplande lanceringen voor satellietconstellaties de komende jaren, groeit de vraag naar ruimte in de rij sneller dan het aanbod aan raketten.
Achtergrond & begrippen
Wat betekent dit voor de toekomst? Als de belangrijkste raketten van het Westen achterblijven bij de vraag, kunnen ambitieuze plannen voor internetsatellieten, aardobservatie en ruimtevaart vertraging oplopen. Bedrijven die afhankelijk zijn van snelle toegang tot de ruimte moeten mogelijk jaren wachten, wat investeringen en innovatie kan afremmen totdat nieuwe raketten als Starship, Vulcan en New Glenn volledig operationeel zijn.
- Herbruikbare raket
- Een raket waarvan onderdelen, meestal de eerste trap, na een vlucht worden geland en opnieuw gebruikt, wat lanceringen goedkoper maakt.
- Satellietconstellatie
- Een groot netwerk van samenwerkende satellieten, vaak in een lage baan om de aarde, dat bijvoorbeeld internet of aardobservatie levert.
- Startcadans
- Het tempo waarin een raket kan worden gelanceerd; een hoge cadans is nodig om aan grote vraag te voldoen.
- Vaste stuwraket
- Een boosterraket met vaste (niet-vloeibare) brandstof die extra kracht geeft bij de start van een raket.
- Hete vuurtest
- Een test waarbij een raketmotor kort wordt ontstoken terwijl de raket aan de grond blijft, om te controleren of de motor veilig werkt.
- Lanceermanifest
- De planning of boekingslijst van alle vluchten die een raket in de komende periode moet uitvoeren.
Bronnen
Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.
