AI & computing › Kwantumcomputing & AI-hybrides
Duitse fotonische kwantumcomputer onthult wat echt zijn rekenkracht bepaalt
Onderzoekers van de Universiteit Paderborn hebben met Duitslands eerste schaalbare fotonische kwantumcomputer onderzocht welke eigenschappen van licht écht bepalen hoe goed zo'n machine rekent. De bevindingen, gepubliceerd in PRX Quantum, laten zien dat opschalen alleen niet genoeg is: de kwaliteit van de gebruikte lichtdeeltjes is minstens zo belangrijk.
Een kwantumcomputer die met licht rekent in plaats van met elektrische stroompjes: dat is het idee achter de 'Paderborn Quantum Sampler', afgekort PaQS. Het apparaat, gebouwd door het Institute for Photonic Quantum Systems (PhoQS) van de Universiteit Paderborn onder leiding van Christine Silberhorn, is de eerste schaalbare fotonische kwantumcomputer van Duitsland. In plaats van informatie op te slaan in klassieke bits, gebruikt de machine lichtdeeltjes (fotonen) die door een ingewikkeld netwerk van optische kanaaltjes worden gestuurd. Waar en wanneer die fotonen er aan het einde uitkomen, vormt een patroon dat voor gewone computers bijna onmogelijk te berekenen is. Bij grote netwerken zou een supercomputer daar duizenden jaren over doen. Dit type machine heet een 'Gaussian boson sampler'.
Niet alleen groter, maar ook beter
Tot nu toe lag de nadruk in het vakgebied vooral op het opschalen van dit soort systemen: hoe meer fotonen en hoe groter het netwerk, hoe indrukwekkender de machine. Het team in Paderborn stelde een andere vraag centraal: welke kwantumeigenschappen dragen eigenlijk het meest bij aan de rekenkracht? Ze onderzochten onder meer de rol van 'samengeperst licht' (een speciale, voorspelbaardere vorm van licht), van fotonstatistiek (de manier waarop fotonen zich onderling gedragen) en van verstrengeling, het verschijnsel waarbij deeltjes onlosmakelijk met elkaar verbonden raken. Door deze eigenschappen afzonderlijk te meten en te vergelijken, konden de onderzoekers vaststellen welke factoren de prestaties van de computer het sterkst beïnvloeden. Michael Stefszky, die het onderzoek binnen Silberhorns team coördineerde, benadrukt dat het bouwen van een nuttige kwantumcomputer dus niet alleen draait om schaalgrootte, maar vooral om een precies begrip van welke lichteigenschappen daadwerkelijk het verschil maken.
Een flexibel proeflab voor de toekomst
Bijzonder aan PaQS is dat het systeem volledig programmeerbaar is. Het optische netwerk kan voor elk experiment opnieuw worden ingesteld, waardoor de machine geen eenmalig hulpmiddel is maar een flexibel platform waarop onderzoekers telkens nieuwe configuraties en toepassingen kunnen uitproberen. Het onderzoek, uitgevoerd door de onderzoeksgroepen van Silberhorn, Jan Sperling en Tim Bartley, combineerde expertise in geïntegreerde fotonica met informatica en theoretische kwantumoptica. Daarbij ontwikkelden de teams niet alleen de hardware, maar ook nieuwe rekenmethoden om de meetresultaten te analyseren. De onderzoekers werken inmiddels aan uitbreiding van het systeem, zodat het complexere berekeningen aankan. Mogelijke toepassingen liggen in de chemie, energieonderzoek en beveiligde communicatie, gebieden waar klassieke computers vastlopen op problemen die met licht wél op te lossen zijn.
Achtergrond & begrippen
Wat betekent dit voor de toekomst? Dit onderzoek laat zien dat fotonische kwantumcomputers niet simpelweg groter gemaakt moeten worden om krachtiger te worden: de kwaliteit en het gedrag van het gebruikte licht bepalen minstens zo sterk de prestaties. Die kennis helpt ontwikkelaars wereldwijd om de volgende generatie kwantumcomputers gerichter te bouwen, met potentiële toepassingen in chemie, energie en beveiligde communicatie die voor gewone supercomputers onbereikbaar blijven.
- Fotonische kwantumcomputer
- Een kwantumcomputer die rekent met lichtdeeltjes (fotonen) in plaats van met elektrische signalen.
- Gaussian boson sampler
- Een type fotonische kwantumcomputer dat meet waar fotonen uit een complex optisch netwerk tevoorschijn komen, een taak die voor klassieke computers extreem lastig te simuleren is.
- Samengeperst licht (squeezed light)
- Een speciale kwantumtoestand van licht waarbij onzekerheid in bepaalde eigenschappen wordt verminderd, wat nuttig is voor precisiemetingen en kwantumberekeningen.
- Verstrengeling (entanglement)
- Een kwantumverschijnsel waarbij deeltjes zo met elkaar verbonden zijn dat de toestand van het ene deeltje direct samenhangt met die van het andere, ook op afstand.
- Fotonstatistiek
- De manier waarop fotonen zich gedragen en verdelen binnen een systeem, wat invloed heeft op welke berekeningen mogelijk zijn.
- PRX Quantum
- Een vaktijdschrift waarin wetenschappelijk onderzoek naar kwantumtechnologie wordt gepubliceerd na beoordeling door andere experts.
Bronnen
Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.