AI & computing › Kwantumcomputing & AI-hybrides
Lichtgestuurde kwantumcomputer uit Duitsland kraakt sommen die eeuwen duren
Duitse onderzoekers hebben een kwantumcomputer gebouwd die rekent met deeltjes licht in plaats van elektrische signalen. De machine, PaQS genaamd, kan berekeningen aan die een gewone supercomputer duizenden jaren zouden kosten. Het team onderzocht vooral welke lichteigenschappen de rekenkracht van zo'n systeem bepalen, als basis voor betere kwantumcomputers.
Onderzoekers van de Universiteit Paderborn in Duitsland hebben een kwantumcomputer gebouwd die rekent met deeltjes licht in plaats van met elektrische stroompjes. De machine, de Paderborn Quantum Sampler (PaQS), kan volgens het team berekeningen uitvoeren die een gewone supercomputer duizenden jaren zouden kosten. Het onderzoek, geleid door professor Christine Silberhorn, is gepubliceerd in het vaktijdschrift PRX Quantum.
Rekenen met lichtdeeltjes
Normale computers verwerken informatie in bits: nullen en enen, vastgelegd in elektrische signalen. PaQS werkt radicaal anders. Het stuurt fotonen, de massaloze deeltjes waaruit licht bestaat, door een ingewikkeld netwerk van spiegels, lenzen en andere optische onderdelen. Aan het eind van dat netwerk meten de onderzoekers in welke patronen de fotonen terechtkomen.
Dat klinkt eenvoudig, maar de patronen worden razendsnel complexer zodra er meer fotonen en meer optische paden bijkomen. Een gewone computer zou die patronen moeten naspelen door alle mogelijke combinaties uit te rekenen, en dat aantal groeit zo explosief dat zelfs de snelste supercomputers op aarde er duizenden jaren over zouden doen. PaQS hoeft die patronen niet uit te rekenen: het systeem produceert het antwoord vanzelf, in een fractie van die tijd. Dit type machine heet in vakjargon een Gaussian boson sampler.
Niet alleen groter, maar ook slimmer
Het team, onder leiding van onderzoeksgroepleider Michael Stefszky, gebruikte PaQS niet om één specifieke taak te klaren, maar om te onderzoeken welke eigenschappen van licht de rekenkracht van zo'n systeem precies bepalen. Denk aan hoe de lichtdeeltjes zich gedragen, hoe die eigenschappen bijgestuurd kunnen worden, en hoe fotonen onderling verstrengeld raken. Die kwantumverstrengeling is een natuurkundig verband waarbij deeltjes elkaars toestand blijven beïnvloeden, ook als ze fysiek van elkaar gescheiden zijn.
Volgens Stefszky draait het bouwen van een nuttige kwantumcomputer niet simpelweg om het systeem steeds groter maken. Belangrijker is precies te snappen welke factoren, zoals zogeheten squeezed light en de statistische verdeling van fotonen, de prestaties beïnvloeden. Die kennis moet de basis leggen voor de volgende generatie kwantumtechnologie.
Op weg naar praktische toepassingen
PaQS is onderdeel van het Duitse onderzoeksprogramma PhoQuant, een samenwerking tussen de Universiteit Paderborn, het Fraunhofer-instituut voor toegepaste optica en precisietechniek (IOF), en de bedrijven Swabian Instruments en Menlo Systems. De onderzoekers werken momenteel aan een uitbreiding van het systeem, zodat het nog complexere berekeningen kan verwerken.
De verwachting is dat lichtgebaseerde kwantumcomputers op termijn kunnen helpen bij vraagstukken in de scheikunde, bijvoorbeeld het simuleren van nieuwe moleculen, bij het ontwerpen van efficiëntere energiesystemen, en bij het beveiligen van digitale communicatie. Zover is het nog niet: PaQS is vooral een onderzoeksinstrument waarmee natuurkundigen beter leren begrijpen hoe kwantumcomputers werken, voordat grootschalige praktijktoepassingen volgen.
Achtergrond & begrippen
Wat betekent dit voor de toekomst? Dit onderzoek laat zien dat kwantumcomputers op basis van licht niet alleen een theoretisch idee zijn, maar steeds beter bruikbaar worden voor berekeningen die klassieke computers niet aankunnen. Als wetenschappers beter begrijpen welke lichteigenschappen de rekenkracht bepalen, kunnen toekomstige machines gerichter worden ontworpen voor toepassingen in chemie, energie en beveiligde communicatie.
- Foton
- Een massaloos deeltje waaruit licht bestaat en dat in PaQS wordt gebruikt om berekeningen uit te voeren.
- Kwantumcomputer
- Een computer die gebruikmaakt van kwantummechanische effecten, zoals die van fotonen, om bepaalde berekeningen veel sneller te maken dan klassieke computers.
- Gaussian boson sampler
- Een type kwantumcomputer dat fotonen door een optisch netwerk stuurt en de resulterende lichtpatronen meet, in plaats van ze vooraf uit te rekenen.
- Kwantumverstrengeling
- Een natuurkundig verband waarbij twee of meer deeltjes zo met elkaar verbonden zijn dat de toestand van het ene deeltje samenhangt met die van het andere, ook op afstand.
- Squeezed light
- Een speciale kwantumtoestand van licht waarbij de onzekerheid in bepaalde eigenschappen van het licht wordt verkleind, nuttig voor precisiemetingen en kwantumberekeningen.
- Photon statistics
- De statistische verdeling van hoe fotonen aankomen of worden gedetecteerd, een eigenschap die mede bepaalt hoe goed een optisch kwantumsysteem presteert.
- Optisch netwerk
- Een opstelling van spiegels, lenzen en andere componenten waardoor lichtdeeltjes worden geleid om berekeningen uit te voeren.
Bronnen
Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.