Ruimtevaart › Herbruikbare raketten
NASA kiest SpaceX voor lancering van gammaflits-satelliet StarBurst
NASA laat de kleine onderzoekssatelliet StarBurst door SpaceX de ruimte in brengen. De satelliet moet vanaf 2028 jacht maken op gammaflitsen die ontstaan wanneer neutronensterren met elkaar botsen, en levert zo cruciale data voor astronomen die het heelal via meerdere signalen tegelijk bestuderen.
NASA gaat volgend decennium een piepklein Amerikaans onderzoekssatelliet lanceren die jacht maakt op de kortste en heftigste explosies in het heelal: gammaflitsen die ontstaan wanneer twee neutronensterren met elkaar botsen. Voor het transport naar de ruimte heeft het Amerikaanse ruimteagentschap SpaceX ingehuurd.
Een satelliet die naar botsende sterren speurt
De missie heet StarBurst en moet vrijwel het complete stukje hemel dat niet door de aarde wordt geblokkeerd, voortdurend in de gaten houden. Het instrument is speciaal ontworpen om de eerste, extreem korte flits van hoogenergetische straling op te vangen die vrijkomt wanneer twee neutronensterren — de extreem compacte overblijfselen van uitgedoofde sterren — met elkaar versmelten. Die botsingen duren maar een fractie van een seconde, maar zenden in die tijd meer energie uit dan onze zon in miljarden jaren.
Door de gegevens van StarBurst te combineren met metingen van zwaartekrachtgolven en waarnemingen van andere telescopen, kunnen astronomen dezelfde kosmische gebeurtenis via verschillende soorten signalen bestuderen. Wetenschappers noemen deze aanpak multimessenger-astronomie: één gebeurtenis wordt tegelijk gezien in licht, straling en trillingen in de ruimtetijd. Dat geeft een veel completer beeld van wat er precies gebeurt tijdens zo'n neutronensterfusie.
Lancering via een gedeelde rit met SpaceX
StarBurst gaat niet solo de lucht in. De satelliet vliegt mee als bijlading op een Bandwagon-missie, een vorm van rideshare-missie waarbij meerdere kleine satellieten samen een plek krijgen op dezelfde raket. Dat gebeurt op een herbruikbare Falcon 9-raket van SpaceX, die opstijgt vanaf lanceercomplex 40 op Cape Canaveral Space Force Station in Florida. De lancering staat gepland voor niet eerder dan 2028.
De opdracht valt onder het VADR-contract van NASA, een raamovereenkomst voor lanceerdiensten met een looptijd van tien jaar en een maximale totale waarde van 1 miljard dollar. Via zo'n contract kan NASA snel en tegen een vaste prijs lanceerdiensten inkopen voor kleinere, goedkopere missies, in plaats van voor elke satelliet apart een lancering aan te besteden. StarBurst maakt deel uit van het Astrophysics Pioneers Program van NASA, een programma dat wetenschappelijk onderzoek met kleine, relatief goedkope satellieten mogelijk maakt. Dat past bij een trend waarbij ruimtevaartorganisaties steeds vaker kiezen voor compacte, betaalbare missies in plaats van dure vlaggenschipprojecten.
Het Launch Services Program van NASA, gevestigd op het Kennedy Space Center in Florida, beheert het VADR-contract en de planning van de lancering. Met StarBurst hoopt NASA een beter beeld te krijgen van de meest energierijke en kortstondige explosies in het heelal.
Achtergrond & begrippen
Wat betekent dit voor de toekomst? Dankzij goedkope, gedeelde lanceringen zoals deze kan NASA vaker kleine, gespecialiseerde satellieten de ruimte in sturen. Dat versnelt onderzoek naar extreme kosmische gebeurtenissen zoals neutronensterfusies, en helpt astronomen om het heelal steeds vollediger te doorgronden via multimessenger-astronomie.
- Gammaflits
- Een extreem korte, energierijke uitbarsting van gammastraling, vaak veroorzaakt door de botsing van neutronensterren of het instorten van een zware ster.
- Neutronensterfusie
- De botsing en versmelting van twee neutronensterren, de extreem dichte overblijfselen van uitgedoofde zware sterren.
- Multimessenger-astronomie
- Een onderzoeksaanpak waarbij astronomen dezelfde kosmische gebeurtenis bestuderen via verschillende soorten signalen, zoals licht, straling en zwaartekrachtgolven.
- Rideshare-missie
- Een lancering waarbij meerdere kleine satellieten van verschillende opdrachtgevers samen op één raket meevliegen om de kosten te delen.
- Herbruikbare raket
- Een lanceervoertuig waarvan onderdelen, zoals de eerste trap, na de vlucht worden teruggehaald en opnieuw gebruikt, wat lanceringen goedkoper maakt.
- Lanceercomplex
- Een vaste locatie met lanceerplatform en bijbehorende infrastructuur van waaruit raketten de ruimte in worden gestuurd.
- VADR-contract
- Een raamovereenkomst van NASA voor het inkopen van lanceerdiensten voor kleinere, goedkopere ruimtevaartmissies.
Bronnen
Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.
