Ruimtevaart › Herbruikbare raketten
NASA lanceert Romantelescoop die 1000 keer sneller scant dan Hubble
NASA heeft de Nancy Grace Roman Space Telescope de ruimte in gestuurd om raadsels als donkere materie en donkere energie te ontrafelen. De telescoop kan de hemel duizend keer sneller in kaart brengen dan de Hubble-telescoop en moet vanaf 2027 de eerste beelden opleveren.
De Nancy Grace Roman Space Telescope is op 30 augustus gelanceerd vanaf Kennedy Space Center in Florida, aan boord van een Falcon Heavy-raket van SpaceX. Het instrument is onderweg naar een positie op ongeveer anderhalf miljoen kilometer van de aarde, waar het de komende drie maanden naartoe reist voordat het aan het echte werk begint.
Groter zicht, hogere snelheid
Wat Roman onderscheidt van bestaande ruimtetelescopen is de combinatie van een enorm gezichtsveld met scherpe infraroodbeelden. Waar de Hubble-telescoop relatief kleine stukjes hemel tegelijk bekijkt, kan Roman in één keer een veel groter gebied fotograferen. Volgens NASA is de telescoop daardoor ongeveer duizend keer sneller in het scannen van de kosmos dan Hubble. Het hart van de telescoop is het Wide Field Instrument: een camera met 18 detectoren die samen 300 megapixel opleveren. Deze camera vangt infraroodlicht op en zet dat om in gedetailleerde beelden van verre sterrenstelsels.
Op zoek naar donkere materie en donkere energie
Roman moet vooral licht werpen op twee van de grootste mysteries van de sterrenkunde: donkere materie en donkere energie. Donkere materie is onzichtbaar, maar beïnvloedt via de zwaartekracht hoe sterrenstelsels bewegen en zijn gerangschikt. Donkere energie wordt in verband gebracht met de versnellende uitdijing van het heelal. Door miljoenen sterrenstelsels in kaart te brengen en hun eigenschappen te meten, moet Roman nieuwe gegevens opleveren waarmee wetenschappers beide fenomenen beter kunnen begrijpen. Nicky Fox, directeur wetenschap bij NASA, noemt de telescoop een instrument dat 'het onzichtbare zichtbaar maakt' en de basis moet leggen voor toekomstig onderzoek naar leven buiten ons zonnestelsel.
Planeetjacht en enorme datastroom
Naast het hoofdinstrument heeft Roman ook een coronagraaf aan boord. Dit instrument onderdrukt het overweldigende licht van een ster, zodat veel zwakkere planeten daaromheen zichtbaar worden. De eerste tests richten zich op Jupiter-achtige planeten en moeten helpen bij de ontwikkeling van toekomstige missies zoals het geplande Habitable Worlds Observatory, dat op zoek gaat naar aardachtige planeten. Roman produceert ook ongekend veel data: ongeveer 1,4 terabyte per dag, meer dan enige eerdere NASA-sterrenkundemissie. Kunstmatige intelligentie, machine learning en vrijwillige 'burgerwetenschappers' moeten helpen om al die informatie te verwerken. Na de lancering vouwde de telescoop zijn zonnepanelen en een deel van zijn zonneschild al succesvol uit. De komende weken volgen meer manoeuvres, waaronder koerscorrecties en het inschakelen van de coronagraaf. Zodra Roman zijn bestemming bereikt, volgt een testperiode van ongeveer drie maanden. De eerste beelden worden begin 2027 verwacht.
Achtergrond & begrippen
Wat betekent dit voor de toekomst? De Romantelescoop kan dankzij zijn enorme gezichtsveld en snelheid in korte tijd veel grotere delen van het heelal in kaart brengen dan voorgangers als Hubble. Dat moet leiden tot nieuwe inzichten in donkere materie en donkere energie, en tot een schat aan data over sterrenstelsels en planeten buiten ons zonnestelsel. Op termijn kan dit bijdragen aan de zoektocht naar leven elders in het heelal.
- Donkere materie
- Onzichtbare massa die niet direct waar te nemen is, maar wel invloed heeft op de beweging van sterrenstelsels.
- Donkere energie
- Een nog onbegrepen kracht die wordt gekoppeld aan de versnellende uitdijing van het heelal.
- Coronagraaf
- Een instrument dat het felle licht van een ster blokkeert, zodat zwakkere objecten zoals planeten zichtbaar worden.
- Lagrangepunt (L2)
- Een punt in de ruimte waar de zwaartekracht van zon en aarde in balans is, waardoor een ruimtetuig er stabiel kan blijven.
- Zonneschild
- Een scherm dat een ruimtetelescoop beschermt tegen warmte en licht van de zon, nodig om gevoelige instrumenten koel te houden.
Bronnen
Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.
