Japan stuurt in oktober sonde naar Marsmaan Phobos voor grondmonsters

De Japanse ruimtevaartorganisatie JAXA heeft een lanceerdatum geprikt voor haar meest ambitieuze planetaire missie tot nu toe. Op 20 oktober moet de ruimtesonde Martian Moons eXploration (MMX) vertrekken naar Mars, met als doel grondmonsters te verzamelen op de Marsmaan Phobos en die in 2031 terug naar de Aarde te brengen.

Monsters van Phobos

De MMX-sonde wordt gelanceerd met de zware H3-raket vanaf de Tanegashima Space Center, in de vroege ochtend van 20 oktober Japanse tijd. Na de start volgt een lange reis: de sonde blijft ongeveer drie jaar in een baan om Mars. In die periode probeert de sonde te landen op Phobos, de grootste en dichtstbijzijnde maan van de planeet. Daar verzamelt MMX minimaal tien gram materiaal van het oppervlak. Voor Japan zou dat een unieke prestatie zijn: het is de eerste keer dat een ruimtevaartuig grond van een Marsmaan naar de Aarde probeert te brengen. Bij de landing helpt de Franse rover IDEFIX mee, die zelfstandig het oppervlak van Phobos verkent en metingen verricht. Ook de tweede Marsmaan, Deimos, wordt bestudeerd, maar dan alleen vanuit de omloopbaan, zonder landing.

Terugkeer in 2031

Zodra de monsters zijn verzameld, keert een herintredecapsule terug naar de Aarde. Die capsule moet in 2031 neerkomen in Australië, vergelijkbaar met eerdere Japanse missies zoals Hayabusa2, die stof van een asteroïde terugbracht. Wetenschappers hopen dat de monsters van Phobos duidelijk maken hoe de Marsmanen zijn ontstaan. Daarover bestaat nog altijd discussie: sommige onderzoekers denken dat Phobos en Deimos ingevangen asteroïden zijn, anderen vermoeden dat ze zijn ontstaan uit puin na een inslag op Mars, vergelijkbaar met het ontstaan van onze eigen Maan. Het antwoord raakt niet alleen Mars: het kan ook meer vertellen over hoe het zonnestelsel als geheel is gevormd, en mogelijk over de omstandigheden waarin leven op Aarde is ontstaan.

Phobos als tussenstation voor bemande missies

JAXA benadrukt dat MMX niet alleen wetenschappelijk interessant is. De missie moet ook technologie testen die nodig is voor toekomstige bemande reizen naar Mars. De ruimtevaartorganisatie onderzoekt of Phobos kan dienen als een soort natuurlijk ruimtestation: een tussenstop waar astronauten zouden kunnen landen, bevoorraden en vandaar verder reizen naar het Marsoppervlak. Dat vraagt om kennis over in-situ resourcegebruik, het benutten van grondstoffen die al op een maan of planeet aanwezig zijn, in plaats van alles vanaf de Aarde mee te nemen. JAXA noemt deze kennis essentieel voor een bemande Marsmissie. De missie is een samenwerking tussen JAXA, de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA en de Europese ruimtevaartorganisatie ESA, aangevuld met tientallen universiteiten en technologiebedrijven. Het exacte lanceervenster op 20 oktober is nauwkeurig berekend, zodat de sonde via een zo efficiënt mogelijke route naar Mars kan reizen.