Biotech & leven › CRISPR & genbewerking
FDA blikt terug op dertig jaar aanvragen voor AAV-gentherapie
De Amerikaanse geneesmiddelenwaakhond FDA heeft dertig jaar aan aanvragen voor gentherapie met AAV-virussen geanalyseerd. Onderzoekers van het FDA-onderdeel CBER zien het aantal aanvragen sinds 1995 enorm groeien, maar stuiten ook op steeds dezelfde knelpunten. De bevindingen moeten ontwikkelaars helpen vaker succesvol door de keuring te komen.
Gentherapie met het adeno-geassocieerde virus (AAV) is een van de snelst groeiende takken binnen de biotechnologie. Het virus wordt gebruikt als onschadelijk transportmiddel, een zogeheten vector, om gezonde kopieën van genen in het lichaam van patiënten te brengen. Zo kunnen erfelijke ziekten als spinale spieratrofie, hemofilie en bepaalde vormen van blindheid in principe met één behandeling worden aangepakt. Voordat een bedrijf met zo'n therapie in mensen mag testen, moet het eerst een zogeheten IND-aanvraag indienen bij de FDA, de Amerikaanse toezichthouder op medicijnen.
Onderzoekers van het Center for Biologics Evaluation and Research (CBER), het FDA-onderdeel dat deze aanvragen beoordeelt, bestudeerden alle IND-aanvragen voor AAV-gentherapie die sinds 1995 zijn binnengekomen. Hun conclusie: het aantal aanvragen is in dertig jaar van een handjevol per jaar uitgegroeid tot een gestage stroom, met een duidelijke versnelling in het afgelopen decennium. Die groei loopt gelijk op met de toenemende belangstelling van farmaceutische bedrijven en universiteiten voor gentherapie als behandelmethode voor zeldzame en genetische ziekten.
Vaak dezelfde strubbelingen
Niet elke aanvraag gaat zonder problemen door de beoordeling. De FDA kan een zogeheten clinical hold opleggen: een tijdelijke stop waarbij een bedrijf eerst vragen moet beantwoorden of extra onderzoek moet doen voordat het testen in mensen mag beginnen. Uit de analyse van CBER blijkt dat deze pauzes vaak terugkeren rond dezelfde thema's. Veel bedrijven lopen tegen vergelijkbare vragen aan over de kwaliteit en consistentie van hun productieproces, over de juiste dosering van het middel en over veiligheidssignalen die uit dierstudies naar voren komen. Ook de keuze van het AAV-type, het zogeheten serotype, en het ziektegebied waarvoor een middel wordt ontwikkeld, spelen een rol in hoe vaak een aanvraag op problemen stuit.
Les voor toekomstige ontwikkelaars
Voor bedrijven en onderzoeksgroepen die met AAV-gentherapie bezig zijn, is dit soort overzicht waardevol. Het geeft inzicht in de valkuilen waar voorgangers tegenaan liepen, zodat nieuwe aanvragen daar vooraf al rekening mee kunnen houden. Dat kan de ontwikkeling van nieuwe behandelingen versnellen en onnodige vertraging voorkomen. De auteurs, allen werkzaam bij de FDA, benadrukken dat hun analyse niet alle beschikbare regelingen en stimuleringsmaatregelen voor de ontwikkeling van therapieën tegen zeldzame ziekten dekt, maar wel een basis biedt om toekomstige aanvragen gerichter voor te bereiden. Daarmee draagt het onderzoek bij aan een veld dat na decennia van experimenteren net de stap naar grootschalige klinische toepassing heeft gemaakt.
Achtergrond & begrippen
Wat betekent dit voor de toekomst? Gentherapie met AAV-vectoren belooft erfelijke ziekten in de toekomst met één behandeling te verlichten of te genezen, in plaats van met levenslange medicatie. Doordat de FDA nu laat zien welke knelpunten keer op keer terugkomen, kunnen ontwikkelaars hun onderzoek slimmer inrichten en sneller door de regelgeving heen. Dat kan de weg vrijmaken voor meer goedgekeurde gentherapieën tegen zeldzame en genetische ziekten.
- AAV (adeno-geassocieerd virus)
- Een klein, van nature onschadelijk virus dat in gentherapie wordt gebruikt om gezonde genen in cellen van het lichaam te brengen.
- Gentherapie
- Een behandeling waarbij genetisch materiaal in het lichaam van een patiënt wordt ingebracht om een ziekte te genezen of te verlichten.
- Vector
- Het transportmiddel, vaak een virus, dat wordt gebruikt om genetisch materiaal een cel binnen te brengen.
- IND-aanvraag (Investigational New Drug)
- Een formele aanvraag bij de FDA die een bedrijf moet indienen voordat het een nieuw middel in mensen mag testen.
- FDA
- De Amerikaanse toezichthouder op voedsel en medicijnen, die beslist of nieuwe behandelingen getest en goedgekeurd mogen worden.
- CBER (Center for Biologics Evaluation and Research)
- Het onderdeel van de FDA dat biologische producten, waaronder gentherapieën, beoordeelt.
- Clinical hold
- Een tijdelijke stop die de FDA kan opleggen aan een klinische proef, bijvoorbeeld vanwege onbeantwoorde veiligheidsvragen.
- Serotype
- Een variant van het AAV-virus met eigen eigenschappen, die bepaalt welke cellen of organen het virus het beste bereikt.
Bronnen
Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.