Ruimtevaart › Herbruikbare raketten
Falcon 9-raket sloeg in op de maan, maar niemand zag de klap
De bovenste trap van een SpaceX Falcon 9-raket is deze week met zo'n 8.700 kilometer per uur op de maan gecrasht. Astronomen wisten precies wanneer het zou gebeuren, maar geen enkele telescoop wist de klap zelf vast te leggen.
Al meer dan een jaar zwierf de uitgebrande bovenste trap van een herbruikbare raket van SpaceX doelloos rond in de ruimte. Na het voltooien van zijn missie begin 2025 kwam het onderdeel in een instabiele baan terecht. De zwaartekracht van aarde, maan en zon duwde de raket langzaam maar zeker richting het maanoppervlak. Deze week was het zover: de inslag vond plaats met een snelheid van ongeveer 8.700 kilometer per uur.
Wetenschappers keken de verkeerde kant op
Omdat het tijdstip van de inslag goed te voorspellen was, richtten astronomen over de hele wereld hun telescopen op de maan. Ze hoopten een unieke lichtflits vast te leggen: het moment waarop de inslag energie vrijmaakt op het door de zon verlichte deel van de maan. Dat zou een primeur zijn geweest. Maar door de precieze lichtomstandigheden en de ligging van de inslaglocatie lukte het geen enkel observatorium om een direct beeld van de klap te maken. Ook NASA, dat vooraf had aangekondigd de inslag te willen waarnemen, heeft nog geen beelden of resultaten gepubliceerd.
Het sterkste bewijs kwam van de Very Large Telescope van de European Southern Observatory in Chili. Daar zagen onderzoekers een paar minuten na het voorspelde inslagmoment een wolk van natrium en lithium verschijnen boven de maan. Dat is geen direct beeld van de inslag, maar wetenschappers beschouwen het als voldoende bewijs dat de raket precies op de voorspelde plek insloeg. Het natrium zou afkomstig zijn van materiaal dat van het maanoppervlak werd weggeslingerd, terwijl het lithium vermoedelijk uit de raket zelf kwam.
Nieuwe krater van 18 meter breed
Volgens schattingen van NASA sloeg de raket een krater van ongeveer 18 meter breed en 3,6 meter diep in het maanoppervlak, en werd daarbij een wolk van stof en gesteente de ruimte in geslingerd. De eerste echte foto's van die krater laten nog op zich wachten. NASA's Lunar Reconnaissance Orbiter en een maansatelliet van de Zuid-Koreaanse ruimtevaartorganisatie vliegen de komende dagen over het gebied en kunnen dan mogelijk beelden maken.
Ondertussen doen op sociale media al nepbeelden en nepvideo's de ronde die zogenaamd de inslag zouden tonen. Dit is niet de eerste keer dat ruimterommel de maan raakt: in 2022 werd de maan al getroffen door een afgedankte Chinese raket. Nu er de komende jaren steeds meer ruimtevaartmissies gepland staan, groeit ook de noodzaak om afgedankte raketonderdelen beter te volgen en veiliger te laten neerkomen.
Achtergrond & begrippen
Wat betekent dit voor de toekomst? Deze mislukte waarneming laat zien hoe lastig het is om gebeurtenissen in de ruimte precies te volgen, ook als het tijdstip vooraf bekend is. Nu commerciële ruimtevaart in een rap tempo groeit, neemt ook de hoeveelheid ruimterommel toe die uiteindelijk ergens neerkomt. Dat vergroot de druk op ruimtevaartorganisaties om afgedankte onderdelen gecontroleerd te laten landen of verbranden, in plaats van ze aan hun lot over te laten.
- Bovenste trap
- Het laatste onderdeel van een raket dat een lading zijn definitieve baan in duwt, en dat na gebruik vaak als ruimterommel achterblijft.
- Impactkrater
- Een kom- of komvormig litteken in een oppervlak dat ontstaat wanneer een object er met hoge snelheid op inslaat.
- Ruimtepuin
- Afgedankte satellieten, raketonderdelen en ander technisch afval dat rondzweeft in de ruimte of op hemellichamen terechtkomt.
Bronnen
Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.
