Klimaat & energie › Groene waterstof & e-fuels
Nieuwe EU-waterstofstrategie moet eerst kijken naar de industrie zelf
De Europese Commissie heroverweegt haar waterstofstrategie en vraagt tot 23 november 2026 om input. Strategieadviseur Michael Barnard waarschuwt dat Europa eerst moet uitrekenen hoeveel waterstof de industrie daadwerkelijk nodig heeft, voordat er dure pijpleidingen worden aangelegd. Zijn berekeningen laten zien dat geïmporteerde groene ammoniak vaak goedkoper is dan ammoniak die in Europa zelf met waterstof wordt gemaakt.
Vertraging dwingt tot herziening
De Europese Commissie heeft haar waterstofstrategie heropend voor consultatie. Tot en met 23 november 2026 kunnen bedrijven, wetenschappers en belangenorganisaties hun input leveren. Reden voor de herziening is dat de productie en het gebruik van groene en koolstofarme waterstof in Europa veel langzamer groeien dan de Commissie eerder had voorspeld. Daarom wil Brussel nu beter in kaart brengen welke industrieën waterstof daadwerkelijk gaan gebruiken, voordat er verder wordt geïnvesteerd in productie en pijpleidingen.
De huidige Europese waterstofmarkt is vooral een markt voor industriële chemicaliën. Volgens schattingen van de Europese toezichthouder ACER verbruikte de EU in 2024 ongeveer 7,4 miljoen ton waterstof. Daarvan ging 4,2 miljoen ton naar olieraffinaderijen en 1,9 miljoen ton naar de productie van ammoniak, de basis voor kunstmest. Personenauto's, verwarming van gebouwen en elektriciteitsopwekking spelen in die markt nog maar een kleine rol.
Importeren kan goedkoper zijn dan zelf produceren
Strategieadviseur Michael Barnard van TFIE Strategy diende op 11 november een eigen analyse in bij de consultatie. Zijn belangrijkste punt: Europa moet eerst kijken naar de kosten van het eindproduct, niet alleen naar de hoeveelheid waterstof die nodig is. Waterstof maken via elektrolyse kost bij een stroomprijs van 60 euro per megawattuur ongeveer 3,30 euro per kilogram aan elektriciteit alleen al. Bij 100 euro per megawattuur stijgt dat naar 5,50 euro per kilogram. Die bedragen zijn exclusief de kosten van apparatuur, financiering, onderhoud, compressie en transport.
Barnards model vergelijkt twee routes voor ammoniak in 2050: ammoniak die in Europa wordt gemaakt met waterstof die hier wordt geproduceerd, kost dan zo'n 1.222 euro per ton. Geïmporteerde groene ammoniak die aan de Europese duurzaamheidseisen voldoet, komt uit op 755 tot 839 euro per ton. Dat is een verschil van 383 tot 467 euro per ton in het voordeel van import. Europese productie kan nog steeds de voorkeur hebben, bijvoorbeeld vanwege werkgelegenheid, technische kennis of leverzekerheid. Maar volgens Barnard moet die keuze dan expliciet worden gemaakt en doorberekend, in plaats van verstopt te worden in een algemeen productiedoel voor waterstof.
Pijpleidingen hebben klanten nodig, geen doelstellingen
Dezelfde logica geldt voor staal. Fabrikanten kunnen kiezen voor schroot, voor geïmporteerd ijzer dat elders met goedkope stroom is gemaakt, of voor directe reductie van ijzererts met waterstof binnen Europa. Welke keuze het wordt hangt af van apparatuur, grondstofkwaliteit en locatie, en bepaalt pas achteraf hoeveel waterstof er echt nodig is.
Dat heeft directe gevolgen voor de aanleg van waterstofpijpleidingen. Een pijpleiding heeft industriële klanten nodig die de geleverde waterstof ook kunnen betalen. Een gereserveerde capaciteit of een aangekondigd project is nog geen bindend koopcontract en dus geen garantie voor gebruik op lange termijn. Duitsland heeft al pijpleidingcapaciteit gereserveerd, terwijl Nederland zijn vraagramingen naar beneden heeft bijgesteld. Barnards rekenmodel laat zien hoe gevoelig de uitkomsten zijn voor aannames: in een scenario met hoge groei hebben de onderzochte industriële markten en de transportsector in 2050 ongeveer 1,887 miljoen ton waterstof nodig. Halveer de aanname over hoeveel industriële producten Europa kan importeren, en die vraag stijgt naar 3,206 miljoen ton. Dat zijn geen voorspellingen voor de totale EU-vraag, maar ze tonen wel hoe sterk de uitkomst afhangt van keuzes over import versus eigen productie. Barnard adviseert de Commissie daarom om geplande pijpleidingen eerst te toetsen aan concurrerende scenario's, voordat het ontwerp wordt vastgelegd.
Achtergrond & begrippen
Wat betekent dit voor de toekomst? Als Europa zijn waterstofpijpleidingen baseert op realistische industriële vraag in plaats van op politieke productiedoelen, voorkomt dat dure infrastructuur die uiteindelijk te weinig klanten heeft. Dit debat bepaalt mede of Europese fabrieken voor chemicaliën en staal in de toekomst zelf waterstof gebruiken, of vooral afhankelijk worden van import van eindproducten zoals ammoniak en ijzer. De uitkomst raakt daarmee ook de werkgelegenheid en strategische onafhankelijkheid van de Europese zware industrie.
- Waterstofstrategie
- Een EU-beleidsdocument dat vastlegt hoe de productie, het transport en het gebruik van waterstof worden gestimuleerd.
- Elektrolyse
- Een techniek waarbij elektriciteit water splitst in waterstof en zuurstof; de belangrijkste methode om groene waterstof te maken.
- Groene waterstof
- Waterstof die wordt geproduceerd met elektriciteit uit hernieuwbare bronnen, zoals wind- en zonne-energie.
- Koolstofarme waterstof
- Waterstof die met relatief weinig CO2-uitstoot wordt geproduceerd, ook als de gebruikte stroom niet volledig hernieuwbaar is.
- Ammoniak
- Een chemische stof gemaakt uit waterstof en stikstof, vooral gebruikt voor kunstmest en soms als opslagmiddel voor waterstof.
- Directe reductie met waterstof
- Een methode om ijzererts om te zetten in ijzer met waterstof in plaats van kolen, gebruikt bij de productie van staal.
- kWh en MWh
- Eenheden voor elektriciteitsverbruik; 1 megawattuur (MWh) komt overeen met 1.000 kilowattuur (kWh).
- Capaciteitsreservering
- Een toezegging om ruimte in een pijpleiding vast te houden, zonder dat dit al een bindend koopcontract voor waterstof is.
- ACER
- De Europese samenwerkingsinstantie van energietoezichthouders, die onder meer waterstofverbruik in de EU bijhoudt.
Bronnen
Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.