Klimaat & energie › Groene waterstof & e-fuels
IJzer blijkt zowel vriend als vijand bij groene waterstofproductie
Amerikaanse onderzoekers hebben ontdekt waarom sporen van ijzer in waterstoffabrieken soms helpen en soms schade aanrichten. De bevinding kan helpen om waterstof goedkoper en betrouwbaarder te produceren, met gevolgen tot in de landbouw, waar waterstof nodig is voor kunstmest.
Waterstof maken uit water lijkt simpel: stuur elektriciteit door water en er ontstaan waterstof- en zuurstofgas. Dit proces, elektrolyse, wordt al ruim twee eeuwen toegepast en is tegenwoordig cruciaal voor de industrie. Een groot deel van die waterstof wordt gebruikt om ammoniak te maken, de basisgrondstof voor kunstmest die wereldwijd de voedselproductie op gang houdt. Toch is waterstof nog te duur om op grote schaal het fossiele alternatief te vervangen. Onderzoekers van het Argonne National Laboratory, onderdeel van het Amerikaanse ministerie van Energie, zochten daarom naar manieren om de apparatuur langer mee te laten gaan. Hun bevindingen zijn gepubliceerd in het vaktijdschrift Joule.
Kleine hoeveelheden ijzer, groot effect
Het team onderzocht alkalische waterelektrolyse, de meest gebruikte methode om op industriële schaal waterstof te maken. In het apparaat, een elektrolyzer, zit een elektrolyt van kaliumhydroxide opgelost in water, met daarin een kathode en een anode van nikkelmateriaal. Door onzuiver kaliumhydroxide of corrosie van stalen onderdelen in de fabriek sluipt er vaak iets ijzer in dat mengsel. Eerder onderzoek liet al zien dat dit ijzer, zelfs in hoeveelheden van maar een paar deeltjes per miljoen, de werking van de elektroden juist kan verbeteren. Maar datzelfde ijzer kan zich ook ophopen op het oppervlak van de elektroden en daar schade veroorzaken.
Duizend uur testen onthullen het patroon
Om te begrijpen wat er precies gebeurt, lieten de onderzoekers testcellen tot duizend uur lang draaien en volgden ze het ijzer nauwkeurig door het hele systeem. Ze zagen dat het ijzer inderdaad eerst de prestaties verbetert, maar na een tijdje kleine, boomvormige structuren vormt op de kathode, dendrieten genoemd. Die dendrieten kunnen doorgroeien tot in het dunne scheidingsmateriaal, de separator, dat de elektroden van elkaar gescheiden houdt. Na duizend uur bleef die doorgroei nog beperkt tot net onder het oppervlak, maar de onderzoekers waarschuwen dat dit bij langduriger of intensiever gebruik een risico kan worden voor de levensduur van de apparatuur.
Vijf factoren bepalen de uitkomst
De onderzoekers ontdekten dat niet het ijzer alleen bepaalt of er schadelijke afzettingen ontstaan. Vijf factoren spelen samen een rol: de hoeveelheid opgehoopt ijzer, de stroomsnelheid van het elektrolyt, de gladheid van het elektrodeoppervlak, de elektrische spanning op de kathode en de atomaire structuur van het materiaal. Door deze factoren te begrijpen, kunnen fabrikanten hun systemen zo ontwerpen dat ze profiteren van de gunstige werking van ijzer zonder de risico's op schade. Het onderzoek kwam tot stand met het Franse energiebedrijf TotalEnergies, dat de kennis direct kan toepassen in de ontwikkeling van nieuwe elektrolyzers. Betrouwbaardere en langer meegaande installaties kunnen de kostprijs van groene waterstof verder omlaag brengen, wat ook de productie van kunstmest en daarmee de wereldwijde voedselzekerheid ten goede komt.
Achtergrond & begrippen
Wat betekent dit voor de toekomst? Goedkopere en langer meegaande waterstofinstallaties maken groene waterstof aantrekkelijker als alternatief voor fossiele energie in de industrie. Omdat een groot deel van die waterstof wordt gebruikt voor kunstmestproductie, kan dit onderzoek indirect bijdragen aan stabielere en duurzamere voedselvoorziening wereldwijd. Het laat ook zien hoe fundamenteel materiaalonderzoek de praktische doorbraken in de energietransitie mogelijk maakt.
- Elektrolyse
- Het splitsen van water in waterstof- en zuurstofgas met behulp van elektrische stroom.
- Alkalische waterelektrolyse
- De meest gebruikte industriële methode voor elektrolyse, waarbij het water basisch (alkalisch) is gemaakt met kaliumhydroxide.
- Elektrolyt
- De geleidende vloeistof in een elektrolyzer waardoor de elektrische stroom loopt.
- Kathode en anode
- De twee elektroden in een elektrolyzer waartussen de elektrische stroom loopt; op de kathode ontstaat waterstof, op de anode zuurstof.
- Kaliumhydroxide
- Een basische stof die opgelost in water het elektrolyt in een alkalische elektrolyzer vormt.
- Separator
- Een poreus scheidingsmateriaal dat voorkomt dat de kathode en anode elkaar raken.
- Dendrieten
- Kleine, boomvormige metalen afzettingen die kunnen ontstaan op een elektrode, in dit geval van ijzer.
- Deeltjes per miljoen (ppm)
- Een maat voor zeer kleine concentraties van een stof, hier gebruikt voor de hoeveelheid ijzer in het elektrolyt.
- Ammoniak
- Een stikstofverbinding die met waterstof wordt gemaakt en de basis vormt voor kunstmest.
- Groene waterstof
- Waterstof die wordt geproduceerd met stroom uit duurzame energiebronnen, zonder uitstoot van broeikasgassen.
Bronnen
Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.