Klimaat & energie › Groene waterstof & e-fuels

Kleinere ruthenium-deeltjes verhogen productie van ammoniak tot 57 keer

· Bijgewerkt 19 november 2026, 01:29 · 2 min leestijd

Groene waterstof & e-fuels
Beeld: Phys.org

Zuid-Koreaanse onderzoekers hebben een manier gevonden om veel meer ammoniak te produceren met veel minder van het schaarse edelmetaal ruthenium. Door de metaaldeeltjes extreem klein te maken, steeg de productiesnelheid per gram ruthenium tot 57 keer. Dat kan de productie van groene ammoniak, cruciaal voor het vervoer van waterstof, veel efficiënter maken.

Ammoniak staat bekend als een soort magische verpakking voor waterstof. Waterstof is lastig te vervoeren en op te slaan, omdat het gas extreem licht is en bij lage temperaturen vloeibaar moet worden gemaakt. Zet je waterstof om in ammoniak, dan wordt opslag en transport veel eenvoudiger. Op de plek van bestemming kan de waterstof er weer uit worden gehaald, of de ammoniak wordt direct als brandstof gebruikt. Omdat ammoniak bij verbranding geen CO2 uitstoot, groeit de belangstelling voor het stofje als schone energiedrager.

Het probleem is dat ammoniak maken veel energie kost. Het productieproces vraagt om hoge temperaturen en hoge druk, en voor de reactie is een katalysator nodig: een stof die de chemische reactie versnelt zonder zelf te verdwijnen. Een van de beste katalysatoren voor dit proces is ruthenium, een zeldzaam en duur edelmetaal. Hoe minder ruthenium nodig is per kilo geproduceerde ammoniak, hoe goedkoper en schaalbaarder het proces wordt.

Kleinere deeltjes, grotere impact

Een onderzoeksteam van het Korea Advanced Institute of Science and Technology (KAIST), onder leiding van professor Minkee Choi, ontdekte dat het verkleinen van de rutheniumdeeltjes tot nanometerschaal een dubbel voordeel oplevert. Een nanometer is een miljoenste van een millimeter. Kleinere deeltjes hebben relatief meer oppervlakte, waardoor er meer plekken ontstaan waar de chemische reactie kan plaatsvinden. Dat was al bekend. Nieuw is dat elke afzonderlijke reactieplek op de kleinere deeltjes ook nog veel actiever wordt.

De verklaring ligt in wat de onderzoekers het 'elektronenbevorderingseffect' noemen. Om ammoniak te maken moet de extreem sterke binding tussen de twee stikstofatomen in een stikstofmolecuul worden verbroken. Een katalysator die rijk is aan elektronen helpt die binding makkelijker te kraken. Het team voegde bariumoxide toe aan rutheniumdeeltjes van verschillende groottes. Bariumoxide fungeert als elektronendonor. Bij kleinere rutheniumdeeltjes bleken de elektronen veel efficiënter over te springen van het bariumoxide naar het oppervlak van het ruthenium. Hoe kleiner het deeltje, hoe meer elektronen beschikbaar waren om de stikstofbinding te breken.

Tot 57 keer meer ammoniak

Het verschil in resultaat was groot. Een katalysator met deeltjes van 1 nanometer bleek per reactieplek 4,4 keer actiever dan een katalysator met deeltjes van 10 nanometer. Omdat kleinere deeltjes ook nog meer reactieplekken opleveren, versterkten beide effecten elkaar. Het eindresultaat: met dezelfde hoeveelheid ruthenium steeg de totale ammoniakproductie tot 57 keer. Dat betekent dat fabrikanten in theorie veel minder van het dure edelmetaal nodig hebben om dezelfde hoeveelheid ammoniak te maken, wat de kostprijs van groene ammoniak flink kan verlagen.

Choi noemt het onderzoek, gepubliceerd in het Journal of the American Chemical Society, een principe om edelmetalen efficiënter in te zetten. Het team wil de aanpak nu verder ontwikkelen richting katalysatoren die ammoniak kunnen produceren bij lagere temperaturen en druk, wat het totale energieverbruik van het proces verder omlaag zou brengen. Promovendus Yaejun Baik was eerste auteur van de studie.

Achtergrond & begrippen

Wat betekent dit voor de toekomst? Efficiëntere katalysatoren maken ammoniak als waterstofdrager en schone brandstof betaalbaarder, omdat er veel minder van het schaarse edelmetaal ruthenium nodig is. Dat kan de opschaling van groene ammoniak als onderdeel van de waterstofeconomie versnellen en de energiekosten van productie verlagen.

Ammoniak
Een chemische verbinding van stikstof en waterstof die kan dienen als opslagmiddel voor waterstof en als brandstof zonder CO2-uitstoot.
Katalysator
Een stof die een chemische reactie versnelt zonder zelf te worden verbruikt.
Ruthenium
Een zeldzaam en duur edelmetaal dat goed werkt als katalysator voor het maken van ammoniak.
Nanometer
Een lengtemaat van een miljoenste van een millimeter, gebruikt om de grootte van zeer kleine metaaldeeltjes te beschrijven.
Elektronenbevorderingseffect
Het verschijnsel waarbij extra elektronen op het oppervlak van een katalysator het makkelijker maken om sterke chemische bindingen te breken.
Bariumoxide
Een stof die aan de katalysator wordt toegevoegd en elektronen overdraagt aan het ruthenium, waardoor de reactie sneller verloopt.
Stikstofbinding (N≡N)
De zeer sterke drievoudige binding tussen de twee atomen in een stikstofmolecuul, die moet worden verbroken om ammoniak te kunnen maken.
Waterstofeconomie
Een toekomstig energiesysteem waarin waterstof een centrale rol speelt als schone brandstof en energiedrager.

Bronnen

Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.

Meer over Groene waterstof & e-fuels