Ruimtevaart › Herbruikbare raketten
ESA lanceert FLEX en Sentinel-3C samen met Vega-C de ruimte in
ESA heeft op 15 september 2026 twee aardobservatiesatellieten tegelijk gelanceerd vanaf Kourou in Frans-Guyana. FLEX gaat de fluorescentie van planten meten om wereldwijd de gezondheid van vegetatie te volgen, terwijl Sentinel-3C oceanen, ijs en atmosfeer blijft monitoren. Het was de eerste keer dat de Europese Vega-C-raket twee satellieten in één vlucht wegbracht.
Om 03:21 uur Nederlandse tijd steeg een Vega-C-raket op vanaf de Europese ruimtehaven in Kourou, Frans-Guyana. Aan boord: twee satellieten van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA. Het ging om vlucht VV30, een draagraket die zowel de nieuwe satelliet FLEX als de derde Sentinel-3-satelliet naar hun baan om de aarde bracht. Beide missies vallen onder de Europese aardobservatieprogramma's, die met satellieten het klimaat, de oceanen en de vegetatie op aarde in de gaten houden.
FLEX, voluit Fluorescence Explorer, is de opvallendste nieuwkomer. De satelliet is uitgerust met een geavanceerd instrument, de Fluorescence Imaging Spectrometer, dat een voor mensen onzichtbaar verschijnsel kan meten: de zwakke gloed die planten uitzenden tijdens fotosynthese. Wanneer bladeren zonlicht omzetten in energie, stralen ze een piepklein beetje licht uit. Hoe sterk dat signaal is, hangt af van hoe gezond een plant is en hoeveel stress ze ondervindt door bijvoorbeeld droogte of hitte. Door dit signaal vanuit de ruimte te meten, krijgen wetenschappers voor het eerst een wereldwijd beeld van de fotosynthetische activiteit van planten en van vegetatiestress op grote schaal.
Sentinel-3C houdt oceanen en ijs in de gaten
Naast FLEX ging ook Sentinel-3C mee de ruimte in, de derde satelliet in de succesvolle Sentinel-3-reeks van het Europese Copernicus-programma. Deze satelliet meet systematisch de temperatuur en hoogte van oceanen, de toestand van landoppervlakken, het smelten van ijs en de samenstelling van de atmosfeer. De data die Sentinel-3C verzamelt, worden bijna in real time gebruikt voor weersvoorspellingen en voor het volgen van stromingen en golfhoogtes op zee. Voor rederijen, vissers en klimaatwetenschappers is die informatie onmisbaar.
Voor het eerst twee satellieten tegelijk met Vega-C
Technisch gezien was deze lancering ook een primeur voor de Vega-C-raket zelf. De raket is 35 meter hoog en weegt op het lanceerplatform zo'n 210 ton. Ze kan tot 2300 kilogram aan lading naar de ruimte brengen, verdeeld over vier trappen: de eerste drie draaien op vaste brandstof, de vierde en laatste trap gebruikt vloeibare brandstof voor de fijnste positionering van de satellieten in hun baan.
Waar Vega-C normaal één satelliet per keer lanceert, gebeurde dat deze keer voor het eerst met twee tegelijk. Dat kon dankzij een extra hulpstuk, de zogeheten Vespa-adapter. Sentinel-3C werd bovenop deze adapter geplaatst, verstopt in de neus van de raket. Nadat Sentinel-3C op de juiste hoogte was losgekoppeld, klapte de Vespa-adapter open om ook FLEX vrij te geven voor zijn eigen baan om de aarde. Zo konden beide missies met één raketstart worden gecombineerd, wat kosten en lanceercapaciteit bespaart.
Met deze dubbele lancering breidt Europa zijn vloot van aardobservatie-satellieten verder uit. De komende jaren moeten FLEX en Sentinel-3C samen een gedetailleerder beeld geven van hoe het klimaat, de vegetatie en de oceanen op aarde veranderen.
Achtergrond & begrippen
Wat betekent dit voor de toekomst? Met FLEX krijgen wetenschappers voor het eerst een wereldwijd, herhaald beeld van hoe gezond planten daadwerkelijk zijn, in plaats van alleen hoe groen ze eruitzien. Dat kan helpen om droogtestress, oogstproblemen en de effecten van klimaatverandering op ecosystemen sneller te signaleren. De succesvolle dubbele lancering laat bovendien zien dat Europa zijn ruimtevaartcapaciteit efficiënter kan inzetten door meerdere missies te combineren.
- FLEX
- Een ESA-satelliet die de fluorescentie van planten meet om hun gezondheid en fotosynthese wereldwijd in kaart te brengen.
- Sentinel-3
- Een serie Europese Copernicus-satellieten die oceanen, land, ijs en atmosfeer meten voor klimaat- en weersonderzoek.
- Vega-C
- Een Europese draagraket die kleine tot middelgrote satellieten naar een baan om de aarde brengt.
- Fluorescentie
- Het zwakke licht dat planten uitstralen tijdens fotosynthese, onzichtbaar voor het blote oog maar meetbaar met speciale instrumenten.
- Dual launch
- Het lanceren van twee satellieten tegelijk met één raket, wat kosten bespaart ten opzichte van aparte lanceringen.
- Vespa-adapter
- Een hulpstuk in de raket waarmee een tweede satelliet apart en op het juiste moment kan worden losgekoppeld.
- Fluorescence Imaging Spectrometer
- Het hoofdinstrument aan boord van FLEX dat het fluorescentiesignaal van planten vanuit de ruimte detecteert.
- Aardobservatie
- Het met satellieten meten en in kaart brengen van processen op aarde, zoals klimaat, vegetatie en oceanen.
- Vegetatiestress
- De mate waarin planten lijden onder ongunstige omstandigheden, zoals droogte of hitte, wat invloed heeft op hun fotosynthese.
- Fotosynthetische activiteit
- De mate waarin planten actief zonlicht omzetten in energie via fotosynthese.
Bronnen
Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.
