Klimaat & energie › Groene waterstof & e-fuels
Chroom houdt wispelturig ruthenium in toom bij productie groene waterstof
Onderzoekers van het Spaanse instituut ICFO hebben een katalysator ontwikkeld die de productie van groene waterstof efficiënter en duurzamer maakt. Door het edelmetaal ruthenium te combineren met het goedkopere chroom, blijft de katalysator veel langer stabiel tijdens het splitsen van water. Dat kan waterstofproductie betaalbaarder maken en minder afhankelijk van schaarse metalen.
Een internationaal onderzoeksteam heeft een nieuwe katalysator ontwikkeld die de productie van groene waterstof efficiënter en duurzamer maakt. Door het edelmetaal ruthenium te combineren met het veel goedkopere metaal chroom, blijft de katalysator langer stabiel tijdens het splitsen van water. Dat meldt het Spaanse onderzoeksinstituut ICFO in Barcelona in een publicatie in het vakblad Nature Materials.
Waterstof maken met stroom en water
Groene waterstof wordt gemaakt met elektrolyse. Daarbij wordt water met elektrische stroom uit zonne- of windenergie gesplitst in waterstof en zuurstof. Dat proces verloopt sneller en efficiënter met een katalysator: een stof die de chemische reactie versnelt zonder zelf te verdwijnen. Ruthenium is daarvoor een populair metaal, omdat het zeer actief is. Het wordt vaak toegepast als los atoom op een drager, de zogeheten eenatomige katalysator.
Ruthenium lost zichzelf te snel op
Het probleem met ruthenium is dat het tijdens gebruik te sterk oxideert. Het metaal reageert dan zo heftig met zuurstof dat het geleidelijk oplost in het water. Daardoor verliest de katalysator na verloop van tijd zijn werking, wat de levensduur van elektrolyse-apparatuur beperkt. Onderzoeksleider F. Pelayo García de Arquer en zijn team, onder wie eerste auteurs Tengyu Chen, Kaiwen Wang en Lu Xia, gingen op zoek naar een manier om ruthenium stabieler te maken zonder dat het zijn katalytische kracht verliest.
Chroom als tegenwicht
De oplossing bleek chroom, een metaal dat ook wordt gebruikt om roestvrij staal te beschermen tegen corrosie. De onderzoekers plaatsten ruthenium- en chroomatomen dicht bij elkaar in een oxidestructuur. Met geavanceerde elektronenmicroscopie en spectroscopie bij een synchrotron zagen ze dat de atomen via zuurstofbruggen met elkaar verbonden raakten. Chroom remde daardoor de overmatige oxidatie van ruthenium, terwijl de katalytische activiteit behouden bleef. De twee metalen gedroegen zich niet langer als losse deeltjes, maar vormden gekoppelde eenheden die samen reageren tijdens de elektrolyse. Dat verbetert de duurzaamheid van de katalysator aanzienlijk, aldus de onderzoekers.
Minder afhankelijk van schaarse metalen
Het onderzoek, uitgevoerd in samenwerking met onder meer de Universiteit van Bayreuth, het Catalaanse nanotechnologie-instituut ICN2 en de Chongqing-universiteit in China, moet uiteindelijk leiden tot praktische toepassingen. Door kostbaar ruthenium te combineren met het veel goedkopere chroom, kunnen fabrikanten katalysatoren maken die minder edelmetaal nodig hebben en langer meegaan. Dat kan de productie van groene waterstof betaalbaarder maken. Groene waterstof geldt als belangrijke schakel in de energietransitie, omdat het kan worden ingezet als brandstof voor industrie en zwaar transport, waar elektrificatie lastiger is. De onderzoekers willen vervolgens nog preciezer in beeld brengen hoe de atoomparen zich vormen, om het principe breder toepasbaar te maken in echte elektrolyse-apparatuur.
Achtergrond & begrippen
Wat betekent dit voor de toekomst? Deze ontdekking kan de productie van groene waterstof goedkoper en betrouwbaarder maken, omdat katalysatoren minder snel verslijten en minder schaars edelmetaal nodig hebben. Dat kan de opschaling van waterstof als schone brandstof voor zware industrie en transport versnellen.
- Elektrolyse
- Het splitsen van water in waterstof en zuurstof met behulp van elektrische stroom.
- Groene waterstof
- Waterstof die wordt geproduceerd met elektriciteit uit duurzame bronnen zoals zon en wind, zonder uitstoot van CO2.
- Katalysator
- Een stof die een chemische reactie versnelt zonder zelf verbruikt te worden.
- Ruthenium
- Een zeldzaam edelmetaal dat vaak wordt gebruikt als katalysator, maar tijdens gebruik kan oplossen door oxidatie.
- Chroom
- Een metaal dat bekend is van roestvrij staal en in dit onderzoek ruthenium helpt beschermen tegen te snelle oxidatie.
- Oxidatie
- Een chemische reactie waarbij een stof elektronen verliest, vaak door reactie met zuurstof; bij ruthenium kan dit leiden tot afbraak van de katalysator.
- Eenatomige katalysator
- Een katalysator waarbij losse metaalatomen op een drager zijn aangebracht, in plaats van grotere metaaldeeltjes.
- Zuurstofbruggen
- Chemische verbindingen waarbij een zuurstofatoom twee andere atomen, zoals ruthenium en chroom, aan elkaar koppelt.
- Synchrotron
- Een grote deeltjesversneller die intens röntgenlicht produceert, gebruikt om materialen op atomair niveau te onderzoeken.
- Oxidestructuur
- Een raamwerk van metaaloxide waarin de atomen van de katalysator zijn ingebed.
Bronnen
Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.