Ruimtevaart › Satelliet-megaconstellaties
Waarom techreuzen AI-datacenters de ruimte in willen sturen
Google, Nvidia en het samengaande SpaceX/xAI van Elon Musk werken aan een opmerkelijk plan: serverparken die niet op aarde staan, maar in een baan om de aarde draaien. Daar is onbeperkt zonlicht en gratis koeling, zeggen de bedrijven. Maar experts wijzen op forse praktische obstakels, van ruimteschroot tot oververhitting.
Een datacenter is een gebouw vol servers die dag en nacht draaien. Bedrijven als OpenAI, Anthropic en Google gebruiken zulke centra voor twee dingen: het trainen van AI-modellen zoals ChatGPT en Claude, en het dagelijks verwerken van miljoenen gesprekken met chatbots. Beide kosten enorm veel rekenkracht, stroom en koelwater. Die vraag groeit sneller dan het elektriciteitsnet kan bijbenen.
Zon en kou als gratis grondstof
Techbedrijven zien de ruimte als uitweg. Buiten de dampkring schijnt de zon vrijwel continu, zonder wolken of nacht die in de weg zitten. Ook is er geen gebrek aan ruimte of zoet water, twee dingen waar datacenters op aarde juist tegenaan lopen. Satellieten met krachtige chips zouden in groepen door een lage baan om de aarde kunnen reizen en onderling data uitwisselen, terwijl ze de aarde van pool tot pool omcirkelen.
Meerdere partijen experimenteren al. Google werkt met aardobservatiebedrijf Planet aan Project Suncatcher en wil volgend jaar twee proefsatellieten lanceren. Het Nvidia-gesteunde bedrijf Starcloud stuurde afgelopen november al een testchip de ruimte in en trainde daarmee een large language model dat Shakespeariaans Engels spreekt. Startup Aetherflux, ooit gericht op zonne-energie vanuit de ruimte, wil begin volgend jaar een commercieel datacenterknooppunt in een baan om de aarde beschikbaar stellen.
Musk wil miljoenen tonnen de ruimte in schieten
De grootste aankondiging komt van Elon Musk. Zijn ruimtevaartbedrijf SpaceX en zijn AI-bedrijf xAI gaan fuseren in een deal van naar verluidt 1,25 biljoen dollar. Musk wil het aantal raketlanceringen fors opvoeren om zo satellieten met rekencapaciteit de ruimte in te brengen. Volgens zijn eigen berekeningen is het haalbaar om jaarlijks 1 terawatt aan rekenkracht te lanceren, en zou rekenen in de ruimte binnen drie jaar goedkoper worden dan op aarde.
Nog volop hindernissen
Critici wijzen op praktische problemen. In een baan om de aarde zweven al zo'n 6.600 ton aan ruimteschroot en meer dan 14.000 actieve satellieten. Nieuwe datacentersatellieten moeten die obstakels ontwijken, wat brandstof kost. Ook moet warmte worden afgevoerd zonder de koelwatertorens die op aarde gebruikelijk zijn, en zijn er periodiek astronauten nodig voor onderhoud. Daarnaast vrezen astronomen voor meer lichtvervuiling en verstoring van hun waarnemingen door grote satellietconstellaties. Voorlopig blijft het bij kleinschalige experimenten: pas als die goed uitpakken, kunnen bedrijven overwegen om echt op te schalen.
Achtergrond & begrippen
Wat betekent dit voor de toekomst? Als datacenters in de ruimte werken zoals techbedrijven hopen, kan de groei van AI minder afhankelijk worden van schaarse grond, water en stroom op aarde. Tegelijk roept het nieuwe vragen op over ruimteschroot, lichtvervuiling en de vraag of we steeds meer infrastructuur voor AI moeten blijven bouwen.
- Datacenter
- Een gebouw vol servers die continu draaien om data te verwerken en AI-modellen te trainen of te laten werken.
- GPU
- Een gespecialiseerde chip die goed is in de parallelle berekeningen die nodig zijn om AI-modellen te trainen.
- Large language model
- Een AI-model dat getraind is op grote hoeveelheden tekst en daardoor mensachtige taal kan begrijpen en genereren.
- Lage baan om de aarde
- Het gebied tot enkele honderden kilometers boven het aardoppervlak, waar de meeste satellieten en het internationale ruimtestation zich bevinden.
- Ruimteschroot
- Oude satellietonderdelen en raketresten die in een baan om de aarde ronddwarrelen en een botsingsrisico vormen.
- Satellietconstellatie
- Een groep satellieten die gezamenlijk en gecoördineerd om de aarde draait, bijvoorbeeld voor internet of dataverwerking.
- Radiatieve koeling
- Een manier om warmte kwijt te raken door die als straling de ruimte in uit te stralen, zonder water of ventilatoren.
- Zonsynchrone baan
- Een baan om de aarde waarbij een satelliet steeds op hetzelfde lokale tijdstip over een gebied vliegt, handig voor constante zoninstraling.
- Terawatt
- Een eenheid van vermogen gelijk aan duizend miljard watt, gebruikt om extreem grote hoeveelheden energie of rekenkracht uit te drukken.
Bronnen
Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.
