Klimaat & energie › Solid-state batterijen & energieopslag
VK zet in op 'superbatterijen' die weken stroom kunnen opslaan
Het Verenigd Koninkrijk investeert in technologie die stroom dagen tot weken kan bewaren, in plaats van de paar uur die gewone batterijen aankunnen. Energieregulator Ofgem heeft 16 projecten geselecteerd die hiervoor financiële steun krijgen, wat de energierekening op termijn met miljarden ponden moet verlagen.
Groot-Brittannië leunt steeds zwaarder op wind- en zonne-energie. Het probleem: soms waait het dagenlang niet en schijnt de zon nauwelijks. Zulke periodes van weinig hernieuwbare opwek staan bekend als 'dunkelflaute', een Duits woord voor donkere windstilte. Gewone batterijen op het Britse stroomnet houden het dan al na een paar uur voor gezien. Daarom zet het land vol in op long-duration energy storage (LDES): opslagsystemen die energie dagen, weken of zelfs seizoenen kunnen vasthouden.
Wat is er nu al, en wat komt eraan?
Op dit moment heeft het VK ongeveer 2,8 gigawatt aan LDES-capaciteit, bijna volledig afkomstig van vier waterkrachtcentrales in Schotland en Wales. De grootste daarvan, de Dinorwig-centrale in Noord-Wales, wordt vooral ingezet om plotselinge pieken in de vraag op te vangen. Zo steeg de stroomvraag tijdens een WK-voetbalwedstrijd van Engeland in juli 2026 in de rust met 1,2 gigawatt en bij het laatste fluitsignaal zelfs met 1,7 gigawatt, ongeveer evenveel als het totale verbruik van de steden Glasgow en Leeds samen.
Om ook langere gaten in de energievoorziening te overbruggen, heeft energieregulator Ofgem nu 16 nieuwe LDES-projecten aangewezen die financiële steun krijgen via een zogeheten 'cap-and-floor-regeling'. Dat systeem garandeert investeerders een minimuminkomen, maar begrenst ook de maximale winst, zodat het risico van dure nieuwe technologie draaglijk blijft. De projecten variëren van pompkrachtcentrales tot grote lithium-ion-batterijen, flowbatterijen met vloeibare chemie en thermische opslag in verhitte materialen zoals grind.
Van zonlicht overdag naar stroom in de avond
Een concreet voorbeeld staat in Uckfield, in het zuiden van Engeland. Daar opende in mei 2026 de grootste vanadium-flowbatterij van het land, gekoppeld aan een zonnepark van 3 megawatt. De installatie bestaat uit 90 batterijen en kan 21 megawattuur aan stroom opslaan, genoeg om drieduizend huishoudens een dag lang van elektriciteit te voorzien. Overdag opgewekte zonne-energie wordt zo bewaard voor gebruik in de avond en nacht.
Voor opslag over weken of maanden kijkt het VK ook naar samengeperste luchtopslag, waarbij lucht onder hoge druk in ondergrondse zoutcavernes wordt gestopt, en naar waterstof die eveneens in zoutcavernes bewaard kan blijven tot hij weer nodig is als brandstof. Volgens berekeningen van energieanalisten kan de bredere inzet van dit soort langetermijnopslag de totale kosten van het Britse elektriciteitssysteem tussen 2030 en 2050 met meer dan 24 miljard pond verlagen, doordat minder back-upcapaciteit uit fossiele centrales nodig is en pieken en dalen in de stroomproductie beter worden opgevangen.
Waarom dit meer is dan een technisch detail
Voor gewone lithium-ion-batterijen, die in het VK sinds 2015 zijn gegroeid van vrijwel niets naar meer dan 6 gigawatt, geldt dat ze uitstekend zijn voor kortstondige schommelingen maar tekortschieten bij langdurige rustige, bewolkte periodes. Naarmate windmolens en zonnepanelen een groter deel van de stroomvoorziening voor hun rekening nemen, groeit daarom de behoefte aan opslag die net zo lang meegaat als de periodes van weinig opwek zelf duren.
Achtergrond & begrippen
Wat betekent dit voor de toekomst? Als landen als het VK erin slagen om stroom weken in plaats van uren op te slaan, wordt een energiesysteem dat volledig op wind en zon draait ineens een stuk realistischer. Dat vermindert de afhankelijkheid van gascentrales als noodoplossing voor stille, donkere periodes en kan de energierekening structureel verlagen. Tegelijk toont het voorbeeld dat er niet één wondertechnologie is, maar een mix van waterkracht, batterijen, perslucht en waterstof nodig is om het net rond te krijgen.
- Long-duration energy storage (LDES)
- Verzamelnaam voor technologieën die energie voor lange tijd kunnen opslaan, variërend van acht uur tot meerdere jaren, in tegenstelling tot gewone batterijen die na een paar uur leeg zijn.
- Dunkelflaute
- Duits woord voor een periode waarin het nauwelijks waait en de zon amper schijnt, waardoor wind- en zonne-energie tijdelijk sterk terugvallen.
- Cap-and-floor-regeling
- Een financieringsmodel waarbij een investeerder een gegarandeerd minimuminkomen krijgt, maar de winst ook aan een maximum gebonden is, om risicovolle infrastructuurprojecten aantrekkelijker te maken.
- Flowbatterij
- Een batterij die energie opslaat in vloeibare chemische mengsels die tussen tanks worden rondgepompt, geschikt voor opslag van meerdere uren tot dagen.
- Thermische opslag
- Energieopslag waarbij een materiaal zoals grind of zout wordt verhit, om de warmte later weer te gebruiken voor stroom of verwarming.
- Samengeperste luchtopslag
- Techniek waarbij lucht onder hoge druk wordt opgeslagen, vaak in ondergrondse zoutcavernes, en later wordt vrijgelaten om een turbine aan te drijven.
- Zoutcaverne-waterstofopslag
- Methode waarbij waterstof, gemaakt met overtollige stroom, wordt bewaard in ondergrondse zoutholtes om later als brandstof te dienen.
- Gigawatt
- Eenheid voor elektrisch vermogen, gelijk aan een miljard watt, gebruikt om de capaciteit van energiecentrales en -opslag aan te duiden.
- Megawattuur
- Eenheid voor de hoeveelheid opgeslagen of geleverde energie, gelijk aan het gebruik van een vermogen van een megawatt gedurende een uur.
Bronnen
Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.
