Texas lost stroomtekort op met zon en batterijen, zonder waarschuwingen

De Texaanse netbeheerder ERCOT moest tussen 2008 en 2022 bijna vijftig keer een zogeheten conservation appeal uitgeven: een dringend verzoek aan huishoudens om minder stroom te gebruiken, om stroomuitval te voorkomen. Alleen al in 2023 gebeurde dat zes keer, tijdens een hittegolf eind augustus. Deze zomer, met record temperaturen en een historische piekvraag van meer dan 91 gigawatt in juli, bleef zo'n oproep voor het eerst helemaal uit.

De verklaring ligt niet in nieuwe kolen- of gascentrales, maar in de snelle opmars van zonnepanelen en batterijen. Texas heeft zijn elektriciteitsnet in de jaren negentig bewust afgesloten van de rest van de Verenigde Staten, om te ontsnappen aan federale regelgeving. Daardoor kan de staat bij pieken in de vraag geen stroom lenen van buren en moet hij volledig op eigen opwekking vertrouwen. Die keuze pakte lang nadelig uit, zeker tijdens de dodelijke winterstorm Uri in 2021, maar dwong de staat ook om snel te investeren in eigen productiecapaciteit.

Zonlicht overdag, batterijen 's avonds

Volgens cijfers die nieuwssite Heatmap eind augustus publiceerde, kwam in 2023 nog maar 20 procent van de Texaanse stroom uit wind en zon samen. Dit jaar levert zonne-energie alleen al 36 procent. Batterijen vangen het gat op dat ontstaat zodra de zon 's avonds ondergaat, precies het moment waarop de vraag traditioneel piekt. Vroeger moesten gascentrales dan snel bijschakelen; nu springen batterijen in die overdag zijn opgeladen met overtollige zonnestroom.

Dat heeft ook een prijseffect. De groothandelsprijs voor stroom tijdens piekuren daalde van gemiddeld 85 dollar per megawattuur in 2023 naar ongeveer 46 dollar dit jaar. Batterijen maken het bovendien voor het eerst logisch om overdag op te laden in plaats van 's nachts, omdat er dan simpelweg te veel zonnestroom is die anders verloren zou gaan.

Huishoudens worden onderdeel van het net

Naast grote batterijparken duiken in Texas ook steeds meer kleinschalige virtuele energiecentrales op: netwerken van zonnepanelen en thuisbatterijen die samen als één grote energiecentrale fungeren. Het Britse energiebedrijf Octopus Energy investeert daarom in het Amerikaanse bedrijf Uplight, dat softwaresystemen levert waarmee nutsbedrijven duizenden kleine energiebronnen aansturen. Uplight beheert inmiddels 8,5 gigawatt aan flexibel vermogen voor meer dan 85 Amerikaanse energiebedrijven en wil dat de komende vijf jaar verder opschalen naar 20 gigawatt.

Ook elders in de VS groeit dit model. Begin september ging in de Bay Area in Californië een nieuw project van start onder de naam SHARE, met onder meer energiebedrijf PG&E, techbedrijf Google en autofabrikant Tesla als partners. Zij willen huishoudens met slimme warmtepompen en batterijen laten meehelpen om het stroomnet stabieler te houden. Het idee: hoe meer huizen meedoen, hoe minder nieuwe, dure centrales er nodig zijn.