Biotech & leven › Longevity & anti-aging

Anti-verouderingsmedicijn versterkt bloedtoevoer in brein bij Alzheimer-risico

· Bijgewerkt 8 november 2026, 01:02 · 2 min leestijd

Longevity & anti-aging
Beeld: ScienceDaily

Een medicijn dat normaal orgaanafstoting voorkomt, blijkt ook de doorbloeding van het brein te verbeteren bij mensen met een verhoogd genetisch risico op Alzheimer. Onderzoekers van de University of Missouri zagen dat effect al na vier weken, vooral bij vrouwen met het risicogen APOE4.

Het medicijn rapamycine, bekend van de preventie van orgaanafstoting na transplantaties, krijgt een onverwachte nieuwe toepassing. Onderzoekers van de University of Missouri ontdekten dat een lage dagelijkse dosis van het middel de bloedtoevoer in het brein verbetert bij gezonde volwassenen van middelbare leeftijd die drager zijn van APOE4, een gen dat het risico op Alzheimer flink verhoogt. De ontdekking biedt hoop op manieren om de hersenziekte al te bestrijden voordat de eerste symptomen zich aandienen.

Waarom bloedtoevoer een vroeg alarmsignaal is

Het onderzoek, geleid door professor Ai-Ling Lin, richt zich op APOE4. Mensen met deze genvariant krijgen vaak al jaren voordat geheugenproblemen optreden te maken met een verminderde doorbloeding in bepaalde hersengebieden. Die verminderde bloedtoevoer wordt gezien als een vroeg waarschuwingssignaal voor een verhoogd risico op Alzheimer. Lin onderzoekt al langer hoe veranderingen in het brein zich aandienen voordat iemand merkbare klachten krijgt, met als doel op tijd te kunnen ingrijpen.

Eerder onderzoek van Lin bij muizen met het APOE4-gen liet al zien dat rapamycine de veroudering van het brein kon vertragen en de bloedtoevoer verbeterde. Die bevindingen vormden de aanleiding voor een vervolgstudie bij mensen: zou het middel bij mensen met een genetische aanleg voor Alzheimer eenzelfde effect hebben, nog voordat de ziekte zich openbaart?

Vier weken met duidelijk verschil tussen groepen

Voor de studie kregen gezonde deelnemers tussen de 45 en 65 jaar, met en zonder het APOE4-gen, vier weken een lage dosis rapamycine. Bij de deelnemers met APOE4 verbeterde de doorbloeding van het brein merkbaar. Bij deelnemers zonder het risicogen bleef dat effect uit. Dat wijst erop dat het medicijn vooral baat kan hebben voor mensen die al een verhoogd genetisch risico lopen, en niet voor de bevolking als geheel.

De onderzoekers ontdekten ook een verschil tussen mannen en vrouwen. Vrouwen met het APOE4-gen zagen de grootste verbetering in hersendoorbloeding. Dat is relevant omdat ongeveer twee derde van alle Alzheimer-patiënten vrouw is. Lin noemt dit een voorbeeld van precisiegeneeskunde: in plaats van te veronderstellen dat een medicijn voor iedereen evengoed werkt, proberen onderzoekers te bepalen wie er het meeste profijt van heeft.

Nog geen bewijs voor preventie van Alzheimer

De studie toont geen bewijs dat rapamycine Alzheimer daadwerkelijk voorkomt of het geheugen op lange termijn beschermt. De verbeterde bloedtoevoer is wel een veelbelovend aanknopingspunt voor verder onderzoek. Binnen het Roy Blunt NextGen Precision Health-gebouw van de universiteit werken wetenschappers en medisch specialisten in hetzelfde pand samen, wat volgens Lin helpt om laboratoriumbevindingen sneller naar onderzoek bij mensen te vertalen. Vervolgonderzoek moet uitwijzen of de veranderingen in de doorbloeding leiden tot blijvende verbetering van de hersengezondheid en een lagere kans op Alzheimer.

Achtergrond & begrippen

Wat betekent dit voor de toekomst? Dit onderzoek laat zien dat bestaande medicijnen mogelijk al vroeg kunnen ingrijpen op risicofactoren voor Alzheimer, lang voordat geheugenklachten ontstaan. Als vervolgonderzoek bevestigt dat verbeterde hersendoorbloeding ook daadwerkelijk de ziekte vertraagt, kan dit de weg openen naar preventieve behandelingen op maat voor mensen met een verhoogd genetisch risico.

Rapamycine
Een medicijn dat van oorsprong wordt gebruikt om afstoting van transplantatieorganen te voorkomen en dat ook wordt onderzocht vanwege mogelijke effecten op veroudering.
APOE4
Een genvariant die het risico op het ontwikkelen van Alzheimer op latere leeftijd aanzienlijk verhoogt.
Cerebrale bloedtoevoer
De doorbloeding van het brein; een verminderde bloedtoevoer in bepaalde hersengebieden kan jaren voor Alzheimer-symptomen al optreden.
Precisiegeneeskunde
Een aanpak in de geneeskunde waarbij behandelingen worden afgestemd op individuele kenmerken, zoals genetische aanleg, in plaats van op de hele bevolking.
Pilot single-arm trial
Een klein, verkennend onderzoek waarbij alle deelnemers dezelfde behandeling krijgen, zonder vergelijkingsgroep die een placebo krijgt.

Bronnen

Dit artikel is met behulp van AI geschreven op basis van bovenstaande bronnen en is geen letterlijke vertaling. Zo werkt onze redactie.

Meer over Longevity & anti-aging