Polen creëert vraag naar waterstofbussen, maar leverancier haakt alsnog af

Van proefproject naar echte markt

Polen investeerde de afgelopen jaren fors in waterstofbussen voor het openbaar vervoer. Steden kregen subsidie voor de aanschaf van brandstofcelbussen, en ook tankstations en groene-waterstofprojecten konden op overheidsgeld rekenen. Het resultaat: in april 2026 stonden er 153 waterstofbussen geregistreerd in Polen. Daarvan reden er 140 al rond, en voor nog eens 107 bussen lagen contracten klaar. Dat is aanzienlijk meer dan de handjevol proefprojecten die in veel andere landen niet verder komen dan een testfase.

De gedachte achter het beleid was simpel: subsidie op bussen zorgt voor vraag naar waterstof. Die vraag rechtvaardigt tankstations. En tankstations met klanten rechtvaardigen weer lokale productie van groene waterstof, gemaakt met stroom uit zon en wind in plaats van aardgas. Zo zou stap voor stap een binnenlandse waterstofindustrie kunnen ontstaan.

Polenergia haakt af, ondanks vergevorderd project

Energiebedrijf Polenergia, de grootste private energiespeler van Polen, testte die theorie in de praktijk met het project Nowa Sarzyna: een fabriek van 5 megawatt die jaarlijks zo'n 500 ton groene waterstof moest produceren, inclusief distributie en een tankstation. Het bedrijf Hystar leverde de apparatuur voor de elektrolyse, de International Finance Corporation financierde een deel van de ontwikkeling, en er was Poolse subsidie beschikbaar voor de tankinfrastructuur. In oktober 2024 had het project al een bouwvergunning, en hadden alle acht elektrolysestacks de fabrieksacceptatietest doorstaan — een ongewoon ver gevorderd stadium voor een waterstofproject.

Er was ook al een klant. Het gemeentelijke vervoersbedrijf van Rzeszów had een aanbesteding uitgeschreven voor de levering van waterstof aan twintig brandstofcelbussen, en Polenergia won die aanbesteding in oktober 2024 met een contract voor vijftien jaar, goed voor zo'n 120 miljoen Poolse zloty. Toch besloot Polenergia in januari 2025 het contract niet te tekenen. Het bedrijf verwees naar juridische onduidelijkheden rond de aanbesteding en het risico dat het de waterstof niet op tijd zou kunnen leveren. Die beslissing viel samen met een bredere koerswijziging: Polenergia kondigde aan zich geleidelijk terug te trekken uit waterstof voor transport, en wees later op de risicovolle marktontwikkeling en beperkte financieringsmogelijkheden voor groene waterstof.

Bussen blijven, brandstof moet nog steeds komen

De bussen die Polen met subsidie liet aanschaffen, verdwijnen niet. Steden die waterstofbussen kochten, hebben daarmee jarenlang een vraag naar waterstof gecreëerd, ongeacht of de gehoopte lokale productie ooit van de grond komt. De subsidie maakte de aanschaf betaalbaar, maar garandeert niet dat het brandstofsysteem daarna concurrerend of betrouwbaar blijft. Rzeszów moest na het afhaken van Polenergia alsnog op zoek naar een andere leverancier voor het waterstoftankstation dat de bussen moet bedienen.

Dat betekent niet dat Polen geen behoefte heeft aan schonere waterstof. Het land gebruikt al grote hoeveelheden waterstof gemaakt uit aardgas, in raffinaderijen en de chemische industrie. Dat zijn bestaande markten waar vervanging door groenere productie een reële klimaatwinst oplevert. Waterstofbussen zijn een andere zaak: daar moet de vraag eerst kunstmatig worden gecreëerd, terwijl steden allang een uitontwikkeld alternatief hebben in de vorm van elektrische bussen. Het Poolse voorbeeld laat zien dat subsidie op de vraagkant niet automatisch een economisch aanbod oplevert.