OpenAI claimt oplossing miljoenenprobleem, wiskundigen spreken van 'obsessie met winnen'

OpenAI meldt dat een van zijn nog ongepubliceerde AI-modellen een oplossing heeft gevonden voor het Navier-Stokesprobleem, een van de zeven beroemde Millennium-problemen die in 2000 zijn opgesteld door het Clay Mathematics Institute. Elk van deze problemen geldt als een van de moeilijkste uitdagingen in de wiskunde en levert de oplosser een miljoen dollar op. In de ruim 25 jaar sinds de instelling van de prijzen is er slechts één opgelost: het Poincaré-vermoeden, over de vorm van driedimensionale bollen. Volgens OpenAI kostte het zijn systeem ongeveer 10.000 samenwerkende AI-agents, tientallen miljoenen dollars aan rekenkracht en slechts 88 uur om tot een bewijs te komen.

Een race die niemand had gevraagd

Het verhaal achter de doorbraak is minder fraai dan de uitkomst. Volgens The Verge hoorde OpenAI geruchten dat andere onderzoekers vorderingen boekten op Millennium-problemen en besloot het bedrijf zijn eigen onaangekondigde model op dezelfde problemen los te laten. Daarbij ontdekte OpenAI dat het feitelijk in een race zat met wiskundige Tristan Buckmaster van de New York University en Levent Alpöge, een onderzoeker bij branchegenoot Anthropic. Buckmaster zegt dat gesprekken met OpenAI-onderzoeker Sébastien Bubeck grimmig verliepen. Hij kreeg naar eigen zeggen vrijwel onbeperkte rekenkracht aangeboden en de kans om als enige auteur te gelden van het paper waarin OpenAI de doorbraak zou aankondigen — op voorwaarde dat hij Alpöge buiten de credits zou houden omdat die voor een concurrent werkt. Buckmaster wees het aanbod af en noemde het achteraf een "omkooppoging". Bubeck erkent dat er een aanbod is gedaan, maar noemt de karakterisering van Buckmaster onjuist.

Wie krijgt de eer?

De zaak wordt extra gevoelig doordat Buckmaster voor zijn onderzoek gebruikmaakte van Codex, een AI-programmeertool van OpenAI. Hij vroeg zich af of gegevens uit zijn eigen prompts zijn gebruikt om het model te verbeteren dat uiteindelijk het probleem oploste. OpenAI ontkent dat categorisch, maar gaf eerder toe niet volledig te kunnen uitsluiten dat afgeleide data een rol speelde. Voor veel wiskundigen raakt dit de kern van hun vak: in de wiskunde telt niet alleen de uitkomst, maar ook wie welke ideeën heeft aangedragen, omdat nieuwe technieken vaak belangrijker zijn dan het opgeloste probleem zelf. Hoogleraar Andras Juhasz van de Universiteit van Oxford omschrijft wiskunde als een discipline die draait om schoonheid en ontdekking, niet om winnen. Juist dat contrast, tussen de cultuur van onderzoekers en de competitiedrift van techbedrijven, ligt volgens critici aan de basis van de onrust die nu door het vakgebied gaat.