OpenAI claimt oplossing eeuwenoud wiskundeprobleem, maar credits zijn omstreden

OpenAI heeft bekendgemaakt dat een experimenteel, nog niet uitgebracht AI-model een oplossing heeft gevonden voor het Navier-Stokes-probleem. Dit is een van de zeven Millennium-prijsproblemen: beroemde wiskundige raadsels waar tot nu toe slechts één van is opgelost. Het bedrijf zette naar eigen zeggen een zwerm van tienduizend AI-agents in, die binnen 88 uur een oplossing produceerden. Verificatie kostte nog eens 17 uur rekentijd, tegen een kostprijs van miljoenen dollars aan computerkracht.

Wat is het probleem precies?

De Navier-Stokesvergelijkingen beschrijven hoe vloeistoffen zoals water en lucht stromen. Ze vormen de basis van talloze technische toepassingen, van weersvoorspellingen tot vliegtuigontwerp. Toch is niet wiskundig bewezen of de vergelijkingen altijd kloppen. De kernvraag: kan een vloeistof in eindige tijd oneindig snel gaan bewegen, een zogeheten blow-up? In de echte wereld gebeurt dat nooit, maar of de wiskundige vergelijkingen dat ook uitsluiten, was onbekend. OpenAI claimt nu te hebben aangetoond dat zo'n blow-up onder bepaalde voorwaarden wél mogelijk is binnen de vergelijkingen zelf.

Controverse over credit en privacy

Het verhaal kreeg een vervelend staartje. Volgens OpenAI hoorden onderzoekers geruchten dat concurrent Anthropic dicht bij een oplossing zat en besloten ze op 1 september versneld eigen modellen in te zetten om als eerste te publiceren. Een van de teams die aan een oplossing werkte, bestond uit Anthropic-medewerker Levent Alpöge en wiskundige Tristan Buckmaster van de New York University. Buckmaster meldt dat hij en Alpöge al langer gebruikmaakten van openbare OpenAI-modellen voor hun werk, en dat hij vroeg of hun data was gebruikt om het OpenAI-resultaat te trainen. Hij kreeg daar geen antwoord op. Wel zou OpenAI hebben voorgesteld samen te werken, op voorwaarde dat Alpöges naam werd geschrapt vanwege diens band met Anthropic. OpenAI ontkent dat laatste.

Ook andere wiskundigen uiten zorgen. De Duitse hoogleraar Andreas Thom vermoedt dat AI-modellen ongepubliceerd werk van menselijke onderzoekers opzuigen en als eigen resultaat presenteren. De invloedrijke wiskundige Terence Tao waarschuwt dat het najagen van geruchten met miljoenendollars aan rekenkracht onderzoekers kan afschrikken om nog voortijdig over hun werk te praten. Dat zou de open wetenschappelijke cultuur ondermijnen waarop nieuwe ontdekkingen juist vaak voortbouwen.

Nog geen prijs

Belangrijk detail: volgens de regels van de Millennium-prijs mag een oplossing pas ten minste twee jaar na publicatie worden bekroond, zodat de wiskundige gemeenschap de tijd krijgt om het bewijs te controleren. Het Navier-Stokes-probleem geldt dus voorlopig nog altijd als officieel onopgelost, ook al klinkt het OpenAI-resultaat op papier als een doorbraak.