Startup Oklo bereikt kritische testreactor in Texas binnen één jaar

Oklo, een kernenergiebedrijf uit Californië, meldt dat zijn Groves Isotope Test Reactor in Texas voor het eerst een gecontroleerde, zichzelf onderhoudende kettingreactie tot stand heeft gebracht. Dat moment, criticaliteit genoemd, geldt in de kernenergiesector als het startpunt waarop een reactor daadwerkelijk gaat werken. Bijzonder is de snelheid: minder dan een jaar geleden lag er op de locatie nog niets. Groves is geen commerciële energiecentrale, maar een laagvermogen testreactor waarmee Oklo ervaring opdoet voor de bouw van toekomstige installaties.

Van kale grond naar kritische reactor

De reactor werd volledig vanaf de grond af opgebouwd op een tot dan toe onbebouwd terrein. Oklo zegt zelf verantwoordelijk te zijn geweest voor het ontwerp, de bouw, de inkoop, de opstelling van veiligheidsprocedures en de opstart van de installatie. Onderdelen, waaronder de splijtstof, zijn deels door het bedrijf zelf gemaakt en deels commercieel ingekocht. Directeur en medeoprichter Jacob DeWitte noemt het bereiken van criticaliteit binnen een jaar 'een ongelooflijke mijlpaal' voor het team. Volgens hem laat het project zien dat een geïntegreerde aanpak, waarbij bouw, techniek en vergunningverlening gelijktijdig lopen, de doorlooptijd van kernenergieprojecten drastisch kan verkorten.

Sneller dankzij Amerikaans pilotprogramma

De snelheid van het project hangt nauw samen met het Reactor Pilot Program van het Amerikaanse ministerie van Energie. Dat programma is opgezet om geselecteerde reactorprojecten sneller door ontwerp-, bouw- en toetsingsfasen te loodsen. Normaal gesproken kost het jaren om alle vergunningen en veiligheidscontroles te doorlopen voordat een reactor mag draaien. Bij Groves liepen de bouw en de veiligheidsbeoordeling van de Amerikaanse overheid grotendeels gelijktijdig, met steun van het Idaho National Laboratory. Groves is de eerste reactor binnen dit programma die op particulier terrein criticaliteit bereikt en dient als testcase voor de vraag of dit tempo ook bij toekomstige, grotere reactoren haalbaar is. Voor commerciële centrales met andere ontwerpen en vergunningseisen kan de doorlooptijd alsnog langer uitvallen.

Isotopen voor de gezondheidszorg en industrie

De directe waarde van Groves zit niet in stroomopwekking, maar in de productie van radioactieve isotopen. Oklo Isotopes, de dochtertak achter het project, wil met de opgedane kennis straks isotopen maken voor onder meer medische beeldvorming en kankerbehandelingen. Ook industriële tests, wetenschappelijk onderzoek, ruimtevaarttoepassingen en nationale veiligheid behoren tot de beoogde toepassingen. De Verenigde Staten zijn voor dit soort isotopen nu grotendeels afhankelijk van import, en Washington wil die afhankelijkheid verkleinen. Ted Garrish, plaatsvervangend minister voor kernenergie, noemt Groves onderdeel van de herleving van de Amerikaanse kernenergie-industrie. Oklo werkt daarnaast aan zogeheten snelle reactoren voor elektriciteitsopwekking en aan technologie om gebruikte splijtstof te recyclen. Het bereiken van criticaliteit bij Groves betekent niet dat de commerciële isotopenproductie al draait: de reactor dient vooral als leerplatform voor de vervolgstappen.