Kernstartup Oklo laat voor het eerst atomen splijten in testreactor

Oklo, de door OpenAI-topman Sam Altman gesteunde kernenergiestartup, meldde donderdag dat zijn Groves Isotope Test Reactor in het Texaanse Caldwell County criticaliteit heeft bereikt. Dat betekent dat de reactor voor het eerst een zelfstandige kettingreactie in stand houdt, de basis van elke werkende kernreactor. Het is de eerste keer dat Oklo daadwerkelijk atomen splijt sinds de oprichting van het bedrijf.

Van beursgang naar eerste kettingreactie

Oklo ging twee jaar geleden naar de beurs en groeide uit tot een lievelingsaandeel van particuliere beleggers die willen inzetten op een Amerikaanse opleving van kernenergie. De waarde van het bedrijf liep op tot bijna 24 miljard dollar, terwijl de plannen zich uitbreidden naar het recyclen van kernafval, eigen splijtstoffabricage en de productie van medische isotopen. Tot deze week had het bedrijf echter nog nooit een eigen reactor daadwerkelijk laten draaien.

De testreactor staat op particulier terrein en werd in minder dan een jaar gebouwd, als onderdeel van een testprogramma van het Amerikaanse ministerie van Energie. Oklo is daarmee het vijfde van tien bedrijven in dat Reactor Pilot Program dat de afgelopen twee maanden criticaliteit heeft behaald. Voor de brandstof, laagverrijkt uranium, deed Oklo een beroep op het Franse bedrijf Framatome.

Testreactor voor medische isotopen

De Groves-reactor is nadrukkelijk geen prototype van een stroomcentrale, maar een demonstratie van de techniek die Oklo wil gebruiken voor zijn nieuwe tak medische isotopen. Die business moet op korte termijn inkomsten opleveren, terwijl de grotere ambitie van het bedrijf ligt bij kleine modulaire reactoren (SMR's) die elektriciteit opwekken. Volgens oprichter en directeur Jacob DeWitte helpt de test ook om de toeleveringsketen op te bouwen die het bedrijf straks voor beide toepassingen nodig heeft.

Nog geen vergunning voor stroomcentrale

Voor zijn geplande vloeibaar-natriumgekoelde reactoren van 75 megawatt heeft Oklo nog altijd geen groen licht. Een eerdere aanvraag voor een vergunning bij de Amerikaanse toezichthouder NRC werd in 2022 afgewezen, en het bedrijf heeft de papieren nog niet opnieuw ingediend. Wel kreeg Oklo in maart zijn eerste vergunning, voor het runnen van een reactor voor medische isotopen. Op dit moment bouwen wereldwijd slechts twee andere geavanceerde kernstartups, TerraPower en Kairos, daadwerkelijk aan reactoren in de Verenigde Staten.

Oklo bereidt intussen een locatie voor bij het Idaho National Laboratory, waar het zijn eerste volwaardige SMR wil neerzetten. Toestemming om aan die reactor zelf te bouwen heeft het bedrijf echter nog niet. De testreactor in Texas dient dan ook als oefening voor het moment dat die vergunning er wel komt. Texas-gouverneur Greg Abbott noemde het project een stap richting meer productie van isotopen voor medische behandelingen en een bevestiging van de leidende rol van zijn staat in nucleaire innovatie.